Nằm ẩn mình dưới chân dãy núi Tây Côn Lĩnh, thôn Xà Phìn, xã biên giới Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang hiện lên với vẻ đẹp bình dị, đặc trưng của một ngôi làng vùng cao. Ở độ cao gần 1.000m so với mực nước biển, nơi đây thu hút du khách bởi những nếp nhà sàn lợp lá cọ phủ rêu xanh biếc - dấu ấn đặc biệt của thiên nhiên và cuộc sống nơi đây. Thôn Xà Phìn hiện có 186 hộ dân sinh sống, phần lớn là người Dao, thuộc nhánh Dao Chàm.
Người dân địa phương cho biết, do độ ẩm cao, mùa Đông lạnh nên sau khoảng 5 năm, mái nhà bắt đầu xuất hiện rêu. Rêu phát triển mạnh nhất từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, phủ xanh những mái nhà lợp lá cọ, nhìn từ trên cao cho cảm nhận về ngôi làng trong chuyện cổ tích giữa rừng.
Không chỉ tạo nên vẻ đẹp riêng cho những mái nhà ở Xà Phìn, lớp rêu phủ dày theo thời gian còn được người dân địa phương xem như một lớp “áo” tự nhiên cho ngôi nhà. Vào mùa Đông, lớp rêu cùng nhiều lớp lá cọ trên mái giúp hạn chế hơi lạnh, giữ cho không gian bên trong nhà sàn ấm hơn; đến mùa Hè, mái nhà lại có tác dụng che nắng, giúp không khí trong nhà dễ chịu, mát mẻ hơn. Chính sự thích nghi tự nhiên với điều kiện khí hậu vùng cao này khiến những mái nhà phủ rêu không chỉ mang giá trị về cảnh quan mà còn gắn với đời sống của người dân Xà Phìn qua nhiều thế hệ.
Màu rêu xanh trên những mái nhà hòa vào sắc xanh của núi rừng, nương ngô, ruộng lúa, tạo nên một tổng thể hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan tự nhiên. Khi lúa vào mùa chín, những mái nhà phủ rêu lại nổi bật giữa sắc vàng của ruộng bậc thang, khiến Xà Phìn mang một vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa yên bình.
Cận cảnh lớp rêu xanh phủ dày trên mái nhà lợp lá cọ, tạo nên nét đặc trưng của những nếp nhà ở Xà Phìn.
Không chỉ nổi tiếng với những mái nhà lợp lá cọ phủ rêu xanh, Xà Phìn còn cuốn hút bởi những cung ruộng bậc thang uốn lượn theo sườn núi, tạo nên cảnh sắc đặc trưng của vùng cao.
Những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ trải dài theo sườn núi là thành quả canh tác hàng trăm năm của người Dao.
Những năm qua, người dân địa phương đã biết tận dụng lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và những tiềm năng sẵn có để phát triển du lịch. Cùng với việc đón du khách đến tham quan, trải nghiệm, người dân thôn Xà Phìn ngày càng chủ động quảng bá cảnh đẹp, đời sống và những nét văn hóa đặc trưng của quê hương trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok...
Những hình ảnh về mái nhà phủ rêu xanh, ruộng bậc thang và cuộc sống của người Dao Xà Phìn được chia sẻ rộng rãi, giúp nơi đây được nhiều du khách biết đến hơn. Du lịch phát triển cũng mở thêm cơ hội để người dân có thêm việc làm, tăng thu nhập và từng bước nâng cao đời sống.
Du khách đến Xà Phìn không chỉ ngắm cảnh mà còn hòa mình vào cuộc sống, trải nghiệm sinh hoạt và văn hóa của người Dao địa phương.
