Sau sáp nhập từ ba xã: Cao Mã Pờ, Tả Ván và Tùng Vài, xã Tùng Vài hiện có diện tích gần 15.000 ha, gồm 11 thôn, với hơn 11.000 nhân khẩu, trên 2.400 hộ dân, hơn 33 km đường biên giới. Đồng bào Mông chiếm khoảng 70% dân số, cùng các dân tộc Dao, Tày và Kinh đã tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu, giàu truyền thống đoàn kết. Địa bàn rộng, địa hình hiểm trở cùng những tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu từng khiến phát triển kinh tế - xã hội nơi đây gặp không ít khó khăn.

 

Bản làng ở Tùng Vài bồng bềnh cùng mây trắng hiện hữu, thanh khiết,

bình dị, mộc mạc như chính con người và mảnh đất nơi đây.

Xã không lựa chọn trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước mà xác định rõ: nguồn vốn từ Nhà nước, xã hội hóa chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành động lực để người dân chủ động phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong công tác lãnh đạo, điều hành ngay từ những tháng đầu năm 2026. Báo cáo sơ kết 6 tháng của Đảng ủy xã cho thấy nhiều chỉ tiêu kinh tế quan trọng đạt kết quả tích cực. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt 125.158 triệu đồng, bằng 64% dự toán được giao. Đặc biệt, tiến độ giải ngân nguồn vốn đầu tư công, nhất là nguồn vốn thuộc các Chương trình mục tiêu quốc gia đạt 1.676/2.265 triệu đồng, tương đương 74% kế hoạch.

Với Tùng Vài, mỗi công trình được khởi công, mỗi đồng vốn được giải ngân không chỉ là những con số trên báo cáo mà còn mang theo kỳ vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân. Những dòng vốn ấy đang hiện hữu trong từng công trình dân sinh, từng tuyến đường và từng lớp học mới.

 Màu xanh của ngô phủ kín đá xám, minh chứng ý chí kiên cường của người dân Tùng Vài vượt qua nghịch cảnh của tạo hóa.

Ông Nguyễn Văn Chinh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã cho biết, địa phương xác định các chương trình mục tiêu quốc gia là nguồn lực quan trọng, nhưng quyết định vẫn là phát huy tinh thần tự lực, tự cường của người dân. Xã tập trung sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư, xã hội hóa, đồng thời khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết, giúp đồng bào phát triển sản xuất, giữ gìn bản sắc văn hóa và cùng chung tay bảo vệ đường biên, cột mốc. Khi người dân đồng thuận và tích cực tham gia, đó chính là nền tảng để Tùng Vài phát triển bền vững".

Những công trình hạ tầng trọng điểm như: Trường Mầm non xã Tùng Vài đạt khoảng 40% tiến độ, công trình kè Vàng Chá Phìn đạt 80% khối lượng, hay dự án Trường Phổ thông Dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS đang được triển khai đồng bộ... không chỉ góp phần hoàn thiện diện mạo nông thôn mà còn mở rộng cơ hội học tập, bảo đảm an toàn cho người dân trước thiên tai và tạo nền tảng phát triển lâu dài.

Vùng đá xám từng chỉ quen với cây ngô truyền thống, người dân hôm nay đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào trồng trọt và chăn nuôi. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng diện tích gieo trồng của toàn xã đạt 2.304,6 ha. Riêng cây ngô vụ xuân đạt 1.479,6 ha, bằng 98,8% kế hoạch, tiếp tục giữ vai trò là cây trồng chủ lực. Diện tích lúa xuân đạt 228 ha, hứa hẹn một vụ mùa bội thu, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho người dân.

 Những ruộng lúa nước hiếm hoi, quý hiếm trên vùng đá xám biên cương Tùng Vài.

Chăn nuôi tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trụ cột của kinh tế hộ gia đình. Toàn xã hiện có 2.884 con trâu, bò, đạt 99,4% kế hoạch; tổng đàn lợn trên 7.950 con, đàn dê vượt 115% kế hoạch, cùng hơn 860 đàn ong mật đang mang lại nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân.

Điểm nhấn giàu ý nghĩa là mô hình hỗ trợ 313 con bò giống do Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 313 trao tặng cho các hộ khó khăn. Không đơn thuần là sự hỗ trợ về vật chất, những con bò giống đã trở thành "cần câu sinh kế", giúp nhiều gia đình có thêm điều kiện phát triển kinh tế, đồng thời góp phần vun đắp tình đoàn kết quân - dân nơi biên giới.

Song hành với phát triển sản xuất, xã tiếp tục đẩy mạnh trồng cây xanh, phủ xanh đất trống, đồi núi trọc. Dịp xuân 2026, hơn 9.200 cây sa mộc, đào, anh đào và các loại cây ăn quả đã được trồng mới, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, giữ nguồn nước và tạo thêm giá trị kinh tế trong tương lai.

 

Bản Thăng có điều kiện lý tưởng để người dân phát triển mô hình nuôi cá tầm, loài cá ưa nước lạnh, sạch, có giá trị kinh tế cao.

Lợi dụng nguồn nước sạch tự nhiên, Tổ hợp tác nuôi cá nước lạnh thôn Bản Thăng, xã Tùng Vài đã đầu tư xây dựng ao cá, bể lọc nước và mua giống để chăn nuôi cá Tầm, cá Hồi và một số loại cá khác. Đến nay mô hình nuôi cá nước lạnh của Tổ hợp tác đã đạt hiệu quả khả quan, năm 2025 tổ hợp tác đã xuất bán trên 10 tấn cá cung ứng về các thị trường miền xuôi, doanh thu ước đạt 2 tỷ 500 triệu đồng,…

Ông Ngũ Chính Phú, thành viên Tổ hợp tác cho biết: Nhờ nguồn nước suối dồi dào, khí hậu quanh năm mát mẻ rất phù hợp với nuôi cá nước lạnh, cá có chất lượng rất cao, sản lượng không đủ bán. Đây cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục đầu tư, mở rộng quy mô, tăng sản lượng, giúp các thành viên trong Tổ có nguồn thu nhập ổn định và thoát nghèo”.

Từ thực tiễn cho thấy, cuộc "cách mạng" lớn nhất ở Tùng Vài hôm nay không nằm ở những con đường mới hay những công trình đang hoàn thiện, mà bắt đầu từ sự thay đổi trong nếp nghĩ, cách làm của người dân. Thông qua việc triển khai đồng bộ 45 mô hình "Dân vận khéo", cấp ủy, chính quyền cùng các tổ chức đoàn thể đã kiên trì vận động đồng bào xóa bỏ nhiều hủ tục trong cưới hỏi, tang lễ, mê tín dị đoan; xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Cùng với đó, cải cách hành chính và chuyển đổi số được đẩy mạnh, tạo thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ công. 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận và giải quyết trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết công việc, nâng cao tính công khai, minh bạch và từng bước đưa chính quyền số đến gần hơn với người dân vùng cao.

 Đường bê tông vùng biên có được, người dân phải gùi bộ từng can nước, đá, cát sỏi,

xi măng vượt suối, băng rừng…chỉ có ý chí và đoàn kết của Tùng Vài.

Phát triển kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả được chuyển hóa thành chất lượng cuộc sống của nhân dân. Vì vậy, chăm lo giáo dục, y tế và an sinh xã hội luôn được xã Tùng Vài xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thể hiện rõ quan điểm phát triển "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán, việc duy trì 3.213 học sinh tại 116 nhóm, lớp là kết quả đáng ghi nhận, phản ánh sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị trong công tác vận động học sinh đến trường. Mỗi lớp học được duy trì không chỉ mở ra cơ hội học tập cho trẻ em vùng cao mà còn gieo những "hạt giống" tri thức, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài, bền vững của Tùng Vài.

Phía trước của Tùng Vài vẫn còn không ít khó khăn. Song những kết quả đạt được đã khẳng định một hướng đi đúng đắn: đầu tư hạ tầng phải đi cùng phát triển sinh kế; giảm nghèo phải gắn với nâng cao dân trí; bảo tồn bản sắc văn hóa phải song hành với xây dựng đời sống mới; phát triển kinh tế phải gắn chặt với củng cố quốc phòng, an ninh và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó không chỉ là sự đổi thay của một vùng đất nơi cực Bắc Tổ quốc, mà còn là minh chứng cho sức sống mạnh mẽ trên vùng đá xám, để vùng biên Tùng Vài tiếp tục vươn lên phát triển bền vững, giàu đẹp, bình yên và vững mạnh.

Theo https://daidoanket.vn/tuyen-quang-tung-vai-ben-chi-khoi-day-noi-luc-noi-vung-bien-da-xam.html