Tận dụng tối đa cơ hội từ FTA
Việt Nam hiện nằm trong top đầu các quốc gia đang phát triển có số lượng FTA nhiều nhất. Đến nay, đã có 20 FTA được ký kết và đàm phán, trong đó, phải kể đến các FTA thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA).
Để khai thác và thực hiện hiệu quả các lợi ích do FTA mang lại, Tuyên Quang đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó, tăng cường cung cấp thông tin về thị trường, quy tắc xuất xứ, các rào cản kỹ thuật, yêu cầu SPS, TBT và các biện pháp phòng vệ thương mại. Đồng thời, chủ động phối hợp với Bộ Công Thương, các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, cơ quan xúc tiến thương mại, hiệp hội ngành hàng và đối tác trong, ngoài nước để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, mở rộng quan hệ hợp tác. Quá trình triển khai luôn bảo đảm tính chủ động, linh hoạt và đổi mới, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc trao Bằng khen cho tỉnh Tuyên Quang
đạt thành tích trong việc đánh giá thực hiện các Hiệp định thương mại tự do năm 2025.
Nhờ đó, nhận thức và hành động về hội nhập kinh tế quốc tế của các cấp, các ngành và cộng đồng doanh nghiệp đã có chuyển biến rõ nét. Nhiều doanh nghiệp chủ động cập nhật thông tin về các FTA, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường xuất khẩu, nhất là các thị trường tiềm năng cao cấp như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ và châu Âu. Kết quả, 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 516,7 triệu USD, trong đó xuất khẩu đạt 382 triệu USD, hoàn thành trên 61% kế hoạch.
Ông Bùi Từ Trung, Giám đốc Công ty TNHH Sao Việt Tuyên Quang cho biết, thay vì phụ thuộc vào thị trường truyền thống, công ty đã tích cực kết nối, đón các đoàn đối tác từ Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản đến thẩm định quy trình sản xuất, đón đầu các đơn hàng theo Hiệp định EVFTA và CPTPP. Theo ông, để mở rộng thị trường xuất khẩu bền vững, doanh nghiệp phải xây dựng được năng lực đáp ứng ổn định các tiêu chuẩn quốc tế, từ quy trình sản xuất, chất lượng sản phẩm đến truy xuất nguồn gốc và yêu cầu về môi trường. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp nâng cao uy tín, củng cố quan hệ với đối tác và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Đối tác nước ngoài thăm khu sản xuất ván ép xuất khẩu tại Nhà máy PLYWOOD của Công ty TNHH Sao Việt Tuyên Quang.
Ở mảng nông sản, các sản phẩm đặc trưng của tỉnh như: Bưởi Xuân Vân, trà ổi, mật ong, hoa đu đủ đực... cũng đã vươn xa, xuất khẩu trực tiếp sang Vương quốc Anh nhờ tận dụng ưu đãi từ UKVFTA. Đằng sau những sản phẩm này là sự tham gia ngày càng tích cực của khu vực kinh tế tập thể trong tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu và nâng cao chất lượng hàng hóa.
Toàn tỉnh hiện có 1.646 hợp tác xã (HTX) với trên 37.300 thành viên, trong đó hơn 1.000 HTX hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp. Các HTX đang dần trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi xuất khẩu, đứng ra làm trạm trung chuyển xử lý các yêu cầu khắt khe về hàng rào kỹ thuật như lập nhật ký canh tác, xin cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi đến áp dụng các chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC) hay quy trình ISO. Đây là những tấm vé bắt buộc để hàng hóa được cấp chứng nhận xuất xứ (C/O) ưu đãi thuế quan theo các Hiệp định CPTPP, EVFTA hay UKVFTA.
Những nỗ lực của tỉnh trong thực hiện và tận dụng hiệu quả các FTA đã mang lại kết quả tích cực. Với 33,61 điểm, Tuyên Quang đứng thứ 2 cả nước trong bảng xếp hạng FTA Index 2025, thuộc nhóm “Tốt” . Trong 4 chỉ số thành phần, tỉnh đạt 8,97 điểm về tiếp cận thông tin; 8,82 điểm về thực thi quy định pháp luật liên quan FTA; 7,36 điểm về chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA và 7,43 điểm về phát triển bền vững.
Hình thành hệ sinh thái để doanh nghiệp tận dụng FTA
Điểm mới trong cách tiếp cận của Tuyên Quang không dừng ở việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, thị trường và chính sách, mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đồng bộ, từ sản xuất, chế biến đến xuất khẩu.
Tháng 8/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch triển khai Đề án Hệ sinh thái tận dụng các FTA giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Mục tiêu là hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh nâng cao mức độ tận dụng các cam kết FTA, mở rộng xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.
Theo kế hoạch, hệ sinh thái được xây dựng theo hướng liên kết từ sản xuất, chế biến, logistics đến tiêu thụ, tập trung vào những ngành hàng, sản phẩm xuất khẩu chủ lực của tỉnh. Ngay trong năm 2026, tỉnh sẽ lựa chọn, giới thiệu ít nhất một doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh tham gia hệ sinh thái; từ năm 2027, phấn đấu mỗi năm có thêm ít nhất 3 chủ thể mới.
Cùng với xây dựng hệ sinh thái FTA, tỉnh cũng đang triển khai Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030, hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng thị trường, kết nối đối tác, quảng bá sản phẩm và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Công ty TNHH Korea Bag sản xuất bao bì xuất khẩu tại Cụm Công nghiệp Phúc Ứng (Sơn Dương).
Theo đánh giá của FTA Index 2025, tỉnh có tiềm năng vươn lên nhóm “Rất tốt” nếu khắc phục hai điểm nghẽn chính: Sự thiếu đa dạng trong các hình thức tận dụng FTA và những rào cản doanh nghiệp vẫn gặp phải trong quá trình khai thác FTA. Bên cạnh đó, cần tiếp tục thu hẹp khoảng cách về hiểu biết pháp luật giữa các nhóm doanh nghiệp.
Đồng chí Trần Việt Thế, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Tỉnh định hướng phát triển 4 nhóm hàng xuất khẩu chủ lực gồm: Nông, lâm, thủy sản; công nghiệp chế biến, chế tạo; hàng may mặc và các mặt hàng xuất khẩu mới. Trong năm 2026, Sở Công Thương giữ vai trò đầu mối tuyển chọn các doanh nghiệp, HTX hạt nhân để đưa vào hệ sinh thái FTA. Các chủ thể sẽ được hỗ trợ toàn diện từ tư vấn pháp lý, quy tắc xuất xứ C/O, tiếp cận nguồn vốn ưu đãi đến việc nâng chuẩn sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn ESG và chuyển đổi tuần hoàn. Đây chính là chìa khóa giúp nông, lâm sản vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe của các thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Với Tuyên Quang, vị trí trong nhóm “Tốt” trên bảng xếp hạng FTA Index 2025 cùng Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ là sự ghi nhận những nỗ lực của tỉnh trong cải thiện môi trường kinh doanh, thúc đẩy xuất nhập khẩu và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Đây cũng là động lực để tỉnh tiếp tục phát huy tiềm năng, lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và từng bước đưa hàng hóa Tuyên Quang tiến sâu hơn vào các thị trường quốc tế, góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.
PV
