Cây trồng mang lại thu nhập cao
Những năm gần đây, cây chanh đã khẳng định vị thế là cây trồng chủ lực tại nhiều địa phương của tỉnh như các xã Phù Lưu, Bạch Xa, Yên Phú, Xuân Vân và các phường Bình Thuận, An Tường. Trong đó, Phù Lưu và Bạch Xa là hai vùng chuyên canh lớn nhất với tổng diện tích trên 1.160 ha.
Cây chanh đang là một trong những cây trồng mang lại thu nhập cao cho nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh.
Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, cây chanh cho thời gian thu hoạch kéo dài gần như quanh năm, năng suất bình quân đạt từ 18 - 22 tấn/ha. Vào thời điểm thị trường thuận lợi, giá bán có thể đạt khoảng 40.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người dân.
Nhiều hộ dân đã vươn lên làm giàu từ cây chanh, điển hình như gia đình ông Trần Duy Hiển, thôn Phù Yên, xã Phù Lưu. Gia đình ông Hiển đang trồng 4 ha chanh, từ đầu năm đến nay, gia đình ông thu trên 1 tỷ đồng từ bán sản phẩm. Tại xã Bạch Xa, gia đình ông Hoàng Văn Chính, thôn Làng Báu canh tác hơn 5 ha chanh, mỗi năm cũng mang lại doanh thu hàng tỷ đồng.
Theo ông Trần Duy Hiển, hiệu quả kinh tế đã được khẳng định, song bài toán đầu ra vẫn là vấn đề mà người trồng chanh đặc biệt quan tâm. Hiện nay, sản phẩm chủ yếu được tiêu thụ qua thương lái nên giá cả còn phụ thuộc nhiều vào thị trường, thiếu tính ổn định. Vì vậy, nhu cầu liên kết với doanh nghiệp để xây dựng vùng nguyên liệu, ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm ngày càng trở nên cấp thiết. Có đầu ra ổn định thì cây chanh mới thực sự phát triển bền vững.
Cán bộ xã Phù Lưu tham quan mô hình trồng chanh của hộ ông Trần Duy Hiển, thôn Phù Yên, xã Phù Lưu.
Ông Hoàng Văn Chính cũng cho hay, cây chanh rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng ở Bạch Xa và địa phương còn nhiều dư địa để mở rộng vùng sản xuất. Nếu có doanh nghiệp đầu tư xây dựng vùng nguyên liệu, hướng dẫn quy trình sản xuất và bao tiêu sản phẩm, người dân sẵn sàng thay đổi giống, kỹ thuật canh tác để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Gia đình ông cũng sẵn sàng chuyển sang trồng các giống chanh mới, áp dụng quy trình chăm sóc hữu cơ theo yêu cầu của doanh nghiệp để nâng cao chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường.
Hình thành chuỗi liên kết, hướng tới xuất khẩu
Thời gian qua, nhiều hộ trồng chanh trên địa bàn tỉnh đã từng bước thay đổi phương thức canh tác, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Hệ thống tưới tiết kiệm, kỹ thuật cắt tỉa, tạo tán, quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn đã được áp dụng ngày càng rộng rãi.
Tuy nhiên, sản xuất chanh hiện vẫn chủ yếu theo quy mô hộ gia đình; diện tích được chứng nhận VietGAP, GlobalGAP còn hạn chế. Việc cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, đầu tư cơ sở sơ chế, đóng gói và bảo quản sản phẩm chưa đáp ứng yêu cầu của các thị trường có tiêu chuẩn cao.
Thực tế cho thấy, nếu sản xuất riêng lẻ và tiêu thụ thông qua thương lái, giá trị của cây chanh khó được nâng lên tương xứng với tiềm năng. Ngược lại, khi hình thành các vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất theo cùng quy trình, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, cơ hội tiếp cận các thị trường lớn sẽ được mở rộng hơn.
Người dân thôn Phú Lương, xã Bình Ca thu hoạch chanh.
Xác định cây chanh là một trong những cây trồng chủ lực, nhiều địa phương đang tập trung xây dựng các giải pháp phát triển theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng và đẩy mạnh liên kết sản xuất. Đáng chú ý, xã Phù Lưu đang phối hợp với các ngành chức năng làm việc với doanh nghiệp của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) để khảo sát, nghiên cứu xây dựng vùng nguyên liệu chanh phục vụ xuất khẩu.
Ông Nông Quang Sự, Chủ tịch UBND xã Phù Lưu cho biết, cây chanh hiện là một trong những cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ dân. Vì vậy, địa phương xác định phát triển vùng chanh theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng và xây dựng chuỗi liên kết là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế, nông nghiệp.
Theo ông Nông Quang Sự, nếu việc hợp tác được triển khai, doanh nghiệp sẽ liên kết với người dân thông qua hợp tác xã, hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng và bao tiêu sản phẩm. Đây được kỳ vọng là hướng đi quan trọng nhằm giải quyết bài toán đầu ra, đồng thời tạo động lực để người dân thay đổi phương thức sản xuất, nâng cao giá trị cây trồng.
Từ một loại cây trồng chủ yếu phục vụ thị trường tự do, cây chanh Tuyên Quang đang đứng trước cơ hội phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn. Khi người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia trong chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ, giá trị sản phẩm sẽ được nâng lên, giảm thiểu rủi ro do biến động thị trường, góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân.
Ths Nguyễn Thị Mai
Giảng viên Trường Chính trị tỉnh
