Sáng kiến từ thực tiễn
Trong sản xuất công nghiệp, những vấn đề phát sinh ở một khâu nhỏ của dây chuyền nếu được phát hiện và xử lý kịp thời có thể tạo ra hiệu quả lớn. Thực tế tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh cho thấy, nhiều sáng kiến không bắt đầu từ những ý tưởng lớn, mà được hình thành từ quá trình người lao động trực tiếp vận hành thiết bị, theo dõi dây chuyền và tìm cách cải tiến những công đoạn còn bất cập.
Tại Công ty TNHH Gang thép Tuyên Quang, sáng kiến “Lập trình PLC S7-200 mới cho máy cắt phôi thủy lực” của Tổ điện luyện thép là một ví dụ. Trước khi cải tiến, hệ thống PLC của máy cắt phôi bị khóa mật khẩu cấp độ 3, không có chương trình gốc. Khi thiết bị gặp sự cố, đơn vị không thể chủ động sao lưu, chỉnh sửa hoặc nạp lại chương trình mà phải phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài, tiềm ẩn nguy cơ kéo dài thời gian dừng sản xuất.
Nhân viên Công ty TNHH Gang thép Tuyên Quang vận hành lò nung thép tại trung tâm điều khiển.
Từ yêu cầu thực tế đó, nhóm kỹ thuật của Công ty đã tự nghiên cứu, xây dựng chương trình PLC S7-200 mới, qua đó chủ động hơn trong kiểm soát, vận hành và xử lý sự cố. Sau khi áp dụng, chỉ số rủi ro giảm từ 32 xuống 12 điểm; thời gian xử lý sự cố được rút ngắn, giảm sự phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài. Chi phí dự kiến xử lý sự cố cũng giảm mạnh, từ khoảng 320 triệu đồng xuống còn 8 triệu đồng.
Anh Đồng Xuân Thành, thành viên nhóm sáng kiến cho biết, việc chủ động xây dựng chương trình và bố trí PLC dự phòng giúp thiết bị có thể được thay thế nhanh khi xảy ra sự cố. Người lao động không phải chuyển sang cắt phôi thủ công trong thời gian chờ sửa chữa, qua đó giảm sức lao động, hạn chế tiếp xúc với nguồn nhiệt cao, đồng thời góp phần nâng cao độ đồng nhất của phôi và chất lượng đường cắt.
Theo ông Đặng Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Gang thép Tuyên Quang, trong 2 năm qua, Công ty có khoảng 30 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được nghiên cứu và đưa vào áp dụng, mang lại giá trị làm lợi cả chục tỷ đồng. Điều đáng ghi nhận là nhiều giải pháp xuất phát trực tiếp từ những vấn đề trong quá trình sản xuất, được người lao động nghiên cứu, điều chỉnh và từng bước đưa vào thực tiễn.
Hiệu quả của sáng kiến vì thế không chỉ được tính bằng giá trị làm lợi, mà còn thể hiện ở việc nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện quy trình vận hành và giúp các công đoạn trên dây chuyền hoạt động ổn định, hiệu quả hơn.
Tại Công ty cổ phần Giấy An Hòa, nhiều sáng kiến cũng được ra đời từ sự am hiểu thực tiễn của người lao động. Hơn 12 năm gắn bó với nghề, anh Nguyễn Trọng Thành, Trưởng ngành máy xeo giấy, Phân xưởng giấy, có điều kiện nắm rõ từng thiết bị, từng công đoạn trên dây chuyền sản xuất. Năm 2025, hai sáng kiến của anh được áp dụng, trong đó sáng kiến tối ưu hệ thống chân không phần ướt máy xeo giấy giúp tận dụng tốt hơn nguồn lực, thiết bị hiện có, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Theo anh Thành, khi những ý tưởng xuất phát từ thực tiễn được quan tâm và tạo điều kiện áp dụng, người lao động có thêm động lực học hỏi, tìm tòi, cải tiến và làm chủ thiết bị. Đây cũng là yếu tố góp phần hình thành môi trường làm việc năng động, khuyến khích tinh thần sáng tạo từ chính công việc hằng ngày.
Công nghệ hiện đại cần nguồn nhân lực tương xứng
Từ thực tiễn sản xuất cho thấy, đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại mới chỉ là một phần của quá trình đổi mới công nghệ. Yếu tố quyết định nằm ở khả năng của con người trong vận hành, kiểm soát, phân tích và tiếp tục cải tiến công nghệ.
Ông Hoàng Minh Sơn, Giám đốc Hành chính - Nhân sự, Công ty cổ phần Giấy An Hòa cho rằng, máy móc, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ phát huy giá trị khi được vận hành bởi đội ngũ có trình độ, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm. Vì vậy, cùng với đầu tư công nghệ, doanh nghiệp chú trọng đào tạo, nâng cao trình độ và khuyến khích người lao động sáng tạo.
Tại Công ty cổ phần Giấy An Hòa, cùng với đầu tư các dây chuyền công nghệ hiện đại, doanh nghiệp từng bước số hóa những khâu sản xuất cốt lõi, hướng tới mô hình nhà máy thông minh. Trong môi trường đó, người lao động không chỉ thực hiện thao tác theo quy trình mà ngày càng phải có khả năng phân tích, nhận diện vấn đề, đề xuất giải pháp và làm chủ thiết bị.
Điều này cho thấy, đổi mới công nghệ không đơn thuần là đầu tư thêm máy móc, mà đồng thời là quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Một dây chuyền hiện đại chỉ có thể phát huy tối đa hiệu quả khi có đội ngũ đủ kiến thức và kỹ năng để vận hành, kiểm soát và không ngừng cải tiến.
Khu vực dệt sợi của Công ty TNHH MTV DHT chuyên sản xuất bao bì xuất khẩu, tại cụm công nghiệp Phúc Ứng, xã Sơn Dương.
Yêu cầu đó cũng thể hiện rõ tại Nhà máy Gạch Tuynel chất lượng cao Tuyên Quang của Công ty cổ phần Gạch Tuynel Viên Châu. Dây chuyền sản xuất được tự động hóa, robot đảm nhiệm nhiều công đoạn từ xử lý nguyên liệu, tạo hình đến xếp gạch, với công suất 35 - 40 vạn viên/ngày. Tuy nhiên, phía sau hệ thống máy móc hiện đại vẫn là đội ngũ trực tiếp vận hành, kiểm soát thiết bị và tổ chức sản xuất.
Theo ông Nguyễn Phương Nam, Tổng Giám đốc Công ty, doanh nghiệp đồng thời ứng dụng AI trong công việc văn phòng, giúp giảm khoảng 50% thời gian, công sức xử lý công việc hằng ngày, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Tạo nền tảng nhân lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Từ những yêu cầu đặt ra trong thực tiễn sản xuất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là nhu cầu nội tại của doanh nghiệp mà đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong định hướng phát triển của tỉnh.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định phát triển toàn diện nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, trình độ cao là một trong 3 đột phá chiến lược; đồng thời đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo động lực nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế.
Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 72% trở lên. Cùng với đó, nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt từ 7 người/vạn dân; tối thiểu 60% nhiệm vụ khoa học và công nghệ được ứng dụng vào thực tiễn, từ 20% kết quả nghiên cứu có khả năng thương mại hóa hoặc ứng dụng trong sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Bùi Văn Thắng, Giám đốc Trung tâm Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo tỉnh, nâng cao chất lượng bồi dưỡng nguồn nhân lực là nội dung cần được quan tâm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời nâng cao chất lượng tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Định hướng phát triển nguồn nhân lực không chỉ dừng ở việc nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo, mà hướng tới hình thành đội ngũ có khả năng thích ứng với công nghệ mới, làm chủ thiết bị, giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn và chuyển hóa tri thức thành giá trị. Kế hoạch phát triển công nghiệp của tỉnh giai đoạn 2026 - 2030 cũng xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, chuyển đổi số là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Vì vậy, đầu tư cho nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ là chuẩn bị đội ngũ đáp ứng yêu cầu của hiện tại mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ, qua đó tạo thêm động lực cho tỉnh phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Ths Nguyễn Thị Mai
Giảng viên Trường Chính trị tỉnh
