Các đại biểu tham gia phát động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam
lần thứ 5, năm 2026 tại trường PTDT Nội trú THPT Hà Giang, phường Hà Giang 2, Tuyên Quang

Khẳng định vị thế của sách trong kỷ nguyên tri thức

Trong suốt chiều dài lịch sử nhân loại, sách luôn là phương tiện lưu giữ, truyền bá tri thức và kết tinh những giá trị văn hóa, tư tưởng của các thế hệ. Đối với Việt Nam, truyền thống hiếu học và trọng tri thức đã góp phần hun đúc nên bản sắc dân tộc, tạo nền tảng cho sự phát triển qua nhiều thời kỳ.

Lịch sử của “Ngày hội đọc sách” được ra đời từ hơn 80 năm trước ở Tây Ban Nha, vào ngày 23/4, người ta yêu mến tặng nhau những cuốn sách kèm theo những đóa hoa hồng và bất cứ ai mua sách sẽ được tặng kèm theo một bông hồng đẹp. Từ đó hằng năm, truyền thống tốt đẹp này được người Tây Ban Nha phát triển thành “Ngày hội đọc sách” trên các đường phố. Sau đó hoạt động văn hóa có ý nghĩa này lan rộng ra nhiều nước ở Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Á, Châu Phi dưới nhiều hình thức như: Tuần lễ đọc sách, Ngày Sách, Tuần lễ thư viện. Từ năm 1995, tổ chức UNESCO đã chính thức chọn ngày 23 tháng 4 hằng năm là Ngày Sách và Bản quyền thế giới.

Trên thế giới lễ hội sách, ngày hội đọc sách đã và đang mang lại những giá trị đích thực và hiệu quả hết sức to lớn. Hằng năm, hoạt động này đã thu hút sự chú ý, quan tâm của hàng triệu người đọc, nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà quản lý ở mỗi nước; bất kể già, trẻ, gái, trai; bất kể mọi thành phần giàu, nghèo trong xã hội. Đặc biệt là trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay thì việc tổ chức các Ngày sách và Văn hóa đọc càng góp phần khẳng định: Sách và văn hoá đọc mãi mãi trường tồn.

Ở Việt Nam, hơn 10 năm nay, hưởng ứng Ngày sách và bản quyền thế giới (23/4) đã trở thành ngày hội sách và văn hóa đọc ở nước ta đã đi vào chiều sâu, có sức lan toả rộng rãi từ Trung ương tới các địa phương, tỉnh, thành trong cả nước.

Nhận thấy tầm quan trọng của văn hóa đọc, ngày 24/2/2014, Chính phủ đã quyết định lấy ngày 21/4 hàng năm là ngày Sách Việt Nam nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc phát triển kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người.

Việc lấy ngày 21/4 là ngày Sách Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là thời điểm ra mắt cuốn sách đầu tiên của Việt Nam là cuốn “Đường Kách mệnh” của Chủ tịch Hồ Chí Minh – tác phẩm đầu tiên bằng tiếng Việt được in bởi những người thợ in Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh là một tác giả lớn, một Danh nhân văn hóa, các tác phẩm của Người có giá trị không chỉ đối với người dân Việt Nam mà còn được bạn bè quốc tế đón nhận. Việc chọn ngày Sách Việt Nam gắn với một tác phẩm nổi tiếng của Người sẽ có ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Bên cạnh đó, tháng 4 còn là thời điểm diễn ra Ngày sách và Bản quyền Thế giới (23/4), nhằm tôn vinh văn hóa đọc, khuyến khích mọi người dân thế giới khám phá niềm yêu thích đọc sách. Việc tổ chức ngày Sách Việt Nam vào dịp này thể hiện sự hội nhập của văn hóa đọc Việt Nam với văn hóa nhân loại, sẽ hấp dẫn và lôi cuốn độc giả.

Nhiều hoạt động sôi nổi hưởng ứng Ngày sách và Văn hoá đọc được tổ chức tại các trường học trên địa bàn toàn tỉnh

Thúc đẩy văn hóa đọc – nhiệm vụ của toàn xã hội

Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam được tổ chức với mục tiêu lan tỏa thói quen đọc, xây dựng môi trường đọc lành mạnh và nâng cao nhận thức của cộng đồng về ý nghĩa của việc đọc sách. Những năm qua, các hoạt động hưởng ứng ngày 21/4 đã được triển khai rộng khắp từ trung ương đến địa phương với nhiều hình thức phong phú: hội sách, triển lãm, tọa đàm, giao lưu tác giả – bạn đọc, giới thiệu sách hay, xây dựng tủ sách cơ sở, phát triển thư viện số…

Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, năm 2026 là lần thứ năm tỉnh tổ chức hưởng ứng Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam theo Quyết định số 1862/QĐ-TTg ngày 04/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ, với chuỗi các hoạt động phong phú, đa dạng, có ý nghĩa thiết thực, hiệu quả; thể hiện sự coi trọng, quan tâm sâu sắc của cấp ủy, chính quyền từ tỉnh đến cơ sở; sự đồng hành, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp đối với nhiệm vụ phát triển văn hóa đọc trên địa bàn tỉnh.

Nhờ đó, điều kiện cơ sở vật chất, kĩ thuật của mạng lưới phục vụ đọc sách (thư viện, tủ sách…) trên địa bàn tỉnh tiếp tục được quan tâm đầu tư, phát triển; chất lượng, hiệu quả phục vụ bạn đọc và nhân dân ngày càng được nâng lên; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập, nghiên cứu, tìm hiểu và hưởng thụ văn hóa đọc của Nhân dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên trong tỉnh. Trên địa bà toàn tỉnh hiện nay, đã có 02 thư viện cấp tỉnh, 17 thư viện thuộc các trung tâm Dịch vụ công cấp xã, 134 tủ sách xã điểm tại Nhà văn hóa xã, trên 300 điểm Bưu điện - Văn hóa xã gắn với tủ sách pháp luật và hệ thống thư viện các trường học trong toàn tỉnh (riêng trong giai đoạn từ năm 2022 - 2025 đã có 153 tủ sách cộng đồng được đầu tư, xây mới). Tổng vốn tài liệu của hệ thống thư viện công cộng hiện đạt trên 600.000 bản, trong đó có hơn 57.500 bản được bố trí tại các kho sách lưu động phục vụ cơ sở. Hằng năm, hệ thống thư viện thực hiện việc bổ sung, cập nhật trung bình khoảng 5000 bản sách mới, tăng cường nguồn tài liệu điện tử, cùng với 110 loại báo, tạp chí các loại. Bên cạnh nguồn tài liệu in, tỉnh đã chú trọng phát triển tài liệu điện tử với 180 bản/30.000 trang tài liệu địa chí và khoảng 1.600 trang bài trích từ các báo, tạp chí Trung ương viết về Tuyên Quang được số hóa và cung cấp rộng rãi trên Internet để phục vụ bạn đọc.

Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam được tổ chức với mục tiêu lan tỏa thói quen đọc,

xây dựng môi trường đọc lành mạnh và nâng cao nhận thức của cộng đồng về ý nghĩa của việc đọc sách

Chuyển đổi số – cơ hội và thách thức

Bước vào kỷ nguyên số, khi thông tin trở nên dồi dào và dễ tiếp cận, vai trò của sách không hề suy giảm, mà ngược lại càng trở nên quan trọng hơn. Sách mang đến chiều sâu, tính hệ thống và độ tin cậy – những yếu tố mà các nguồn thông tin nhanh khó có thể thay thế. Việc đọc sách vì thế không chỉ là nhu cầu cá nhân mà còn là năng lực cốt lõi của công dân trong xã hội học tập.

Đặc biệt, trong hệ thống giáo dục, việc phát triển văn hóa đọc đang ngày càng được chú trọng. Nhiều trường học đã tổ chức “giờ đọc sách”, xây dựng thư viện thân thiện, khuyến khích học sinh tiếp cận sách ngoài chương trình chính khóa. Đây là bước đi cần thiết nhằm hình thành thói quen đọc từ sớm, góp phần phát triển toàn diện năng lực và nhân cách của thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng văn hóa đọc trong xã hội vẫn còn những hạn chế. Tỷ lệ người đọc sách thường xuyên chưa cao; sự cạnh tranh của các loại hình giải trí số khiến việc đọc truyền thống bị thu hẹp. Điều này đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, lâu dài và sáng tạo hơn từ các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội cũng như từng gia đình.

Xây dựng xã hội học tập từ nền tảng văn hóa đọc

Văn hóa đọc không chỉ dừng lại ở thói quen cá nhân mà còn phản ánh trình độ phát triển của một quốc gia. Một xã hội có văn hóa đọc mạnh mẽ là xã hội coi trọng tri thức, đề cao sáng tạo và không ngừng học hỏi. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng xã hội học tập và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, việc lan tỏa văn hóa đọc càng có ý nghĩa chiến lược. Để đạt được mục tiêu này, cần sự chung tay của toàn xã hội:

Nhà nước tiếp tục hoàn thiện chính sách, đầu tư cho hệ thống thư viện, hỗ trợ ngành xuất bản phát triển.

Nhà trường đổi mới phương pháp giáo dục, khuyến khích đọc sách như một phần thiết yếu của quá trình học tập.

Gia đình tạo môi trường đọc thân thiện, định hướng thói quen đọc cho con em.

Mỗi cá nhân chủ động hình thành và duy trì thói quen đọc, coi đó là nhu cầu tự thân.

Lan tỏa giá trị – hướng tới tương lai

Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam không chỉ là một sự kiện thường niên mà còn là biểu tượng của khát vọng tri thức và tinh thần học tập suốt đời. Mỗi cuốn sách được mở ra là một cánh cửa tri thức được khai mở; mỗi trang sách được đọc là một bước tiến trên hành trình hoàn thiện bản thân.

Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng và chuyển mình mạnh mẽ, việc bồi đắp văn hóa đọc chính là đầu tư cho tương lai. Khi tri thức được lan tỏa, khi việc đọc trở thành thói quen phổ biến, đó cũng là lúc nền tảng cho một xã hội phát triển bền vững được củng cố vững chắc.

Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4, mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi người dân hãy cùng hành động thiết thực: đọc một cuốn sách hay, chia sẻ tri thức bổ ích, và lan tỏa tình yêu sách đến cộng đồng. Bởi lẽ, một dân tộc yêu sách chính là một dân tộc giàu tri thức và đầy nội lực để vươn tới tương lai.

BBT