Nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu OCOP

31/07/2026 - 18:15

Sau hơn 7 năm triển khai, Chương trình Mỗi xã một sản phẩm - OCOP đã giúp nâng tầm các sản phẩm đặc sản địa phương, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển. Tuy nhiên, để sản phẩm OCOP không chỉ dừng lại ở danh hiệu mà thực sự đứng vững trên thị trường, bài toán xây dựng, chuẩn hóa vùng nguyên liệu đang được các cấp chính quyền địa phương và chủ thể OCOP tập trung thực hiện bằng những tư duy đổi mới đồng bộ.

Chè Shan tuyết là một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh. Tính đến hết năm 2025, toàn tỉnh có 28.326 ha chè, trong đó 18.156 ha chè Shan tuyết, khoảng 1.300 ha được chứng nhận VietGAP. Vùng chè Shan tuyết tập trung tại các xã: Cao Bồ, Thông Nguyên, Hồ Thầu, Hồng Thái, Côn Lôn, Thượng Nông, Nà Hang, Lâm Bình... Những cây chè cổ thụ hàng trăm năm tuổi không chỉ là nguồn gen quý mà còn gắn bó với đời sống đồng bào các dân tộc, tạo nên lợi thế riêng để phát triển các sản phẩm trà chất lượng cao.

Tận dụng lợi thế vùng chè Shan tuyết cổ thụ, HTX Sơn Trà, xã Hồng Thái đã xây dựng vùng nguyên liệu 64 ha, trong đó có 29 ha chè cổ thụ trên 100 năm tuổi; đồng thời phát triển 20 thành viên liên kết sản xuất. Giai đoạn 2023 - 2025, HTX tiếp tục mở rộng thêm 10,5 ha chè theo hướng hữu cơ, áp dụng mô hình “3 không”: Không thuốc bảo vệ thực vật, không hương liệu, không phân bón vô cơ.

Ông Đặng Ngọc Phố, Giám đốc HTX Sơn Trà cho biết: Trên nền tảng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn, HTX kết hợp phương pháp chế biến truyền thống của người Dao với công nghệ hiện đại để tạo ra sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái (1 tôm, 1 lá). Tháng 4/2026, sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, mở rộng thị trường tiêu thụ tại Hà Nội và xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế như châu Âu, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Đài Loan, Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Cây bưởi Soi Hà đã và đang trở thành nguồn sinh kế chủ lực,

mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân trên địa bàn xã Xuân Vân.

Tại xã Xuân Vân, việc xây dựng vùng sản xuất bưởi tập trung đang tạo nền tảng để nâng cao giá trị cây trồng đặc sản. Địa phương hiện có trên 1.500 ha bưởi, trong đó hơn 400 ha bưởi Soi Hà được cấp chỉ dẫn địa lý. Cây bưởi Soi Hà đã và đang trở thành nguồn sinh kế chủ lực, mang lại thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân trên địa bàn. Là người gắn bó với cây bưởi hơn 40 năm, ông Đỗ Khắc Khoát, thôn Soi Hà hiểu rõ giá trị của giống bưởi đặc sản quê mình. Theo ông, bưởi đường Soi Hà có ưu điểm chín sớm, vỏ mỏng, tép mọng nước, vị ngọt thanh nên được thị trường ưa chuộng. Hiện gia đình ông có hơn 300 gốc bưởi đang cho thu hoạch, mang lại khoản lãi gần 500 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí.

Việc áp dụng quy trình sản xuất an toàn, từng bước chuẩn hóa vùng nguyên liệu giúp sản phẩm bưởi Soi Hà ngày càng nâng cao về chất lượng, có chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Đặc biệt, vụ mùa năm 2024, gần 8.000 quả bưởi Soi Hà lần đầu tiên được xuất khẩu sang Vương quốc Anh. Để đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường này, bưởi Soi Hà phải vượt qua kiểm tra 923 chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các yếu tố gây hại cho sức khỏe. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy, việc nâng cao chất lượng vùng trồng không chỉ là yêu cầu để bảo đảm chất lượng nông sản, mà còn là điều kiện quan trọng mở đường cho sản phẩm đặc sản tiếp cận và chinh phục các thị trường quốc tế.

Thành viên HTX chè Hồ Thầu thu hái chè theo đúng quy trình kỹ thuật của từng dòng loại chè.

Để nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu OCOP, các cấp chính quyền đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từng bước hình thành và phát triển các vùng sản xuất chuyên canh tập trung; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ vào chuỗi cung ứng. Điển hình là việc mở rộng các vùng trồng trọt theo hướng hữu cơ, áp dụng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn VietGAP, ISO… Việc này giúp doanh nghiệp và HTX chủ động hoàn toàn trong kế hoạch sản xuất, kiểm soát chặt chẽ các chỉ tiêu an toàn thực phẩm ngay từ gốc.

Bên cạnh việc đảm bảo nguồn cung, tỉnh cũng đặt trọng tâm vào chuyển đổi số nhằm minh bạch thông tin và bảo vệ thương hiệu. Các chủ thể OCOP được khuyến khích ứng dụng nền tảng số và mã truy xuất nguồn gốc để người tiêu dùng có thể kiểm tra toàn bộ vòng đời của sản phẩm từ vùng nguyên liệu đến tay người dùng.

Theo ông Ngô Văn Thương, Phó Chánh Văn phòng điều phối chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh: Định hướng phát triển sản phẩm OCOP của tỉnh không chỉ là tăng số lượng sản phẩm mà quan trọng hơn là phát triển theo chuỗi giá trị khép kín từ vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu đến tiêu thụ. Tỉnh luôn đồng hành với các địa phương và chủ thể thông qua việc quy hoạch các vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, áp dụng mã số vùng trồng cho các vùng nguyên liệu sản xuất sản phẩm OCOP nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và đẩy mạnh xuất khẩu.

Đến nay, toàn tỉnh có 357 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 3 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia; 91 xã, phường có sản phẩm OCOP. Những kết quả này cho thấy chương trình OCOP đã từng bước khơi dậy và phát huy hiệu quả lợi thế từng vùng nguyên liệu. Để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, việc nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu cần được đặt ở vị trí trung tâm. Từ quy hoạch vùng trồng, lựa chọn giống, áp dụng quy trình sản xuất an toàn đến xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, liên kết giữa nông dân với HTX, doanh nghiệp..., mỗi khâu đều cần được chuẩn hóa và kiểm soát chặt chẽ.

Khi vùng nguyên liệu được chuẩn hóa, sản phẩm OCOP mới có nền tảng để duy trì chất lượng ổn định, xây dựng thương hiệu và chinh phục những thị trường khó tính. Xa hơn, đó cũng là cách chuyển từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị kinh tế và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Thanh Hoà