Toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có 46 dân tộc cùng sinh sống, trong đó gần 70% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Quá trình cộng cư lâu đời của các dân tộc Tày, Dao, Mông, Nùng, Pà Thẻn… đã hình thành nên không gian văn hóa đa dạng, giàu bản sắc. Vì vậy, trong đời sống cộng đồng, lễ hội truyền thống giữ một vai trò quan trọng, vừa là sinh hoạt tín ngưỡng, vừa là nơi bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.
Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô ở thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú là điểm nhấn thu hút du khách tìm hiểu văn hóa bản địa.
Hiện nay, Tuyên Quang có gần 400 di sản văn hóa, trong đó 40 di sản được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Gần 100 lễ hội truyền thống được duy trì, phục dựng và tổ chức ngày càng bài bản như: Lễ nhảy lửa của người Pà Thẻn; lễ cầu mưa của dân tộc Lô Lô; lễ cúng rừng của người Nùng; lễ hội Gầu Tào của người Mông; lễ cầu an của người Giáy… Đây là nguồn tài nguyên văn hóa quan trọng, tạo nền tảng cho phát triển du lịch đặc thù.
Những năm gần đây, các địa phương trong tỉnh đã chú trọng đổi mới công tác tổ chức lễ hội theo hướng khoa học, văn minh, gắn với phát triển du lịch. Nhiều lễ hội trở thành sự kiện thường niên, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước tham gia. Không gian lễ hội giữa núi rừng vẫn giữ được nét mộc mạc, nguyên bản, tạo nên sức hấp dẫn riêng. Các nghi lễ như nhảy lửa của người Pà Thẻn, cấp sắc của người Dao… không chỉ mang giá trị tín ngưỡng mà còn phản ánh chiều sâu văn hóa, góp phần tạo nên trải nghiệm khác biệt cho du khách.
Các lễ hội truyền thống thu hút đông đảo người dân và du khách, góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho du lịch Tuyên Quang.
Tại cộng đồng người Lô Lô ở xã Lũng Cú, các giá trị văn hóa truyền thống vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Trang phục rực rỡ, kỹ thuật ghép vải thủ công tinh xảo cùng tiếng trống đồng thiêng là những nét đặc trưng tiêu biểu.
Ông Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải (xã Lũng Cú), cho biết: “Việc gìn giữ các nghi lễ truyền thống không chỉ để bảo tồn bản sắc mà còn góp phần giới thiệu văn hóa địa phương tới du khách. Những năm gần đây, các giá trị văn hóa được bảo tồn gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tạo thêm sinh kế cho người dân”.
Lễ hội chợ Phong lưu Khâu Vai thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Từ góc nhìn của du khách, sức hấp dẫn của lễ hội đến từ sự chân thực và bản sắc riêng. Chị Nguyễn Ngọc Nga (Hà Nội) chia sẻ: “Không khí lễ hội rất đặc biệt, người dân thân thiện, các nghi lễ và trò chơi dân gian được giữ gìn nguyên vẹn. Đây là trải nghiệm đáng nhớ”.
Tại xã Khâu Vai, công tác tổ chức lễ hội được gắn với quảng bá du lịch và phát triển kinh tế địa phương. Đồng chí Ngô Mạnh Cường, Bí thư Đảng ủy xã, cho biết: “Địa phương xác định lễ hội là cơ hội quảng bá hình ảnh, thu hút du khách. Việc tổ chức lễ hội được thực hiện theo hướng an toàn, văn minh, đồng thời giới thiệu sản phẩm truyền thống, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách”.
Nghi lễ nhảy lửa của người Pà Thẻn - Nét văn hóa độc đáo, tạo sức hút đặc biệt cho du lịch Tuyên Quang.
Cùng với bảo tồn, các địa phương đã chủ động lồng ghép hoạt động giới thiệu ẩm thực, sản vật, nghề truyền thống vào lễ hội, từng bước hình thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm. Qua đó, lễ hội không chỉ là điểm đến mà còn trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần gia tăng giá trị kinh tế.
Trong quý I-2026, tỉnh Tuyên Quang đón hơn 1,12 triệu lượt khách, trong đó có hơn 166.000 lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch ước đạt hơn 3.067 tỷ đồng. Kết quả này cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch Tuyên Quang, trong đó các lễ hội truyền thống đóng vai trò quan trọng.
Du khách trải nghiệm, chụp ảnh cùng đồng bào dân tộc, khám phá nét đẹp văn hóa bản địa tại Tuyên Quang.
Khi được bảo tồn và khai thác đúng hướng, lễ hội truyền thống không chỉ giúp giữ gìn giá trị văn hóa mà còn trở thành “đòn bẩy mềm” thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Từ nền tảng đó, tỉnh Tuyên Quang tiếp tục phát huy tiềm năng, lợi thế về bản sắc văn hóa, không gian, cảnh quan và di sản, góp phần thực hiện hiệu quả nhiệm vụ “Phát huy tiềm năng, lợi thế để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn” mà Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định.
Theo https://www.qdnd.vn/du-lich/cac-van-de/le-hoi-truyen-thong-don-bay-mem-cho-du-lich-tuyen-quang-1032949
