Làng Lò - Ký ức làng biển hơn 400 năm. Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Không cần đợi đến khi bước vào những con ngõ nhỏ ven biển, Làng Lò đã gây ấn tượng ngay từ ô cửa sổ máy bay khi chuẩn bị hạ cánh xuống sân bay Tuy Hòa. Giữa màu xanh của biển và những hàng dừa ven bờ, hàng trăm mái ngói đỏ hiện lên nối tiếp nhau thành một dải màu chạy dọc bờ biển.

Nơi những mái ngói kể chuyện biển

 

Giữa màu xanh của biển và những hàng dừa ven bờ, hàng trăm mái ngói đỏ

 hiện lên nối tiếp nhau thành một dải màu chạy dọc bờ biển. Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Làng Lò không phải là một ngôi làng đơn lẻ, mà là cả một cụm làng biển gồm Lò 1, Lò 2 và Lò 3 - nơi hơn 400 năm qua vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn kiến trúc làng chài, nghề biển và nếp sống cộng đồng. Chính sự kết nối ấy đã tạo nên một không gian văn hóa đặc trưng vùng biển, giúp Làng Lò trở thành một trong năm đại diện của Việt Nam được đề cử danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" năm 2026.

Tên gọi Làng Lò bắt nguồn từ một nghề từng nuôi sống bao thế hệ cư dân ven biển. Nhiều thập kỷ trước, khi chưa có kho lạnh hay công nghệ bảo quản hiện đại, sau mỗi chuyến biển, ngư dân dựng những chiếc lò gạch để hấp, sấy hải sản trước khi đưa đi tiêu thụ. Theo thời gian, những chiếc lò dần biến mất, nhưng cái tên Lò 1, Lò 2, Lò 3 vẫn được lưu giữ như dấu tích của một thời mưu sinh trên biển.

 Nơi hơn 400 năm qua vẫn bảo tồn gần như nguyên vẹn kiến trúc làng chài, nghề biển và nếp sống cộng đồng.

Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Ngày nay, điều níu chân du khách không còn là những chiếc lò gạch năm xưa mà là những mái ngói đỏ trải dài sát biển. Những ngôi nhà thấp, tường gạch mộc, khoảng sân nhỏ rợp bóng cây, những con hẻm đón gió biển... tạo nên một không gian vừa mộc mạc vừa gần gũi. Đó không phải là khung cảnh được tạo dựng để phục vụ du lịch mà là nếp sống đã hiện diện qua nhiều thế hệ.

Một ngôi làng để sống chậm

Đến làng Lò, dễ dàng bắt gặp những hình ảnh rất quen thuộc của một làng biển Việt Nam. Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Đến làng Lò, người ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh rất quen thuộc của một làng biển Việt Nam. Buổi sớm, thuyền đánh cá lần lượt trở về sau một đêm bám biển. Tiếng máy tàu hòa cùng tiếng gọi í ới trên bến, vị mặn của biển theo gió lan khắp ngõ nhỏ.

Khi nắng lên, những con ngõ nhỏ trở nên yên ả. Người lớn vá lưới trước hiên nhà, trẻ nhỏ chạy chân trần trên bãi cát, còn những hàng dừa khẽ đung đưa trong gió biển.

Chiều xuống là khoảng thời gian đẹp nhất của ngôi làng. Người dân mang ghế ra trước sân hóng mát, trẻ em thả diều, đá bóng, chơi bóng chuyền, từng nhóm gia đình quây quần bên những bữa hải sản giản dị. Chính sự bình yên ấy khiến nhiều người muốn quay trở lại.

 Sự bình yên khiến nhiều người muốn quay trở lại. Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Một du khách đến từ Hà Nội từng chia sẻ rằng, điều anh nhớ nhất sau chuyến đi không phải là một điểm check-in nổi tiếng, mà là cảm giác được ngồi bên bờ biển, lắng nghe tiếng sóng và trò chuyện với những người dân chân chất như những người bạn cũ.

Có lẽ, đó cũng là điều ngày càng nhiều người tìm kiếm trong mỗi chuyến đi: được sống chậm giữa một cộng đồng vẫn giữ nguyên nhịp sống bản địa.

Bản sắc làm nên sức hút

Nghề truyền thống vẫn được gìn giữ. Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Giữa nhiều vùng biển phát triển theo hướng hiện đại, Làng Lò chọn cách gìn giữ những giá trị vốn có. Sức hấp dẫn của ngôi làng đến từ mái ngói đỏ, lễ hội ngư dân và những chiếc thuyền nằm nghỉ sau mỗi chuyến biển.

Tại làng Lò, nghề truyền thống vẫn được gìn giữ. Lễ hội Cầu Ngư, lễ Nghinh Ông, hát bài chòi, nghề đan lưới... vẫn được người dân gìn giữ như một phần đời sống thường nhật, là một phần đời sống của cư dân làng biển.

Lễ hội Cầu Ngư, lễ Nghinh Ông, hát bài chòi, nghề đan lưới... vẫn được người dân gìn giữ

 như một phần đời sống thường nhật, là một phần đời sống của cư dân làng biển. Ảnh: Minh Huyền

Du khách có thể theo ngư dân ra khơi, ghé những lò bánh truyền thống, thưởng thức hải sản vừa cập bến hay đơn giản là ngồi trước hiên nhà nghe người dân kể về những mùa cá và những đổi thay của ngôi làng. Sự chân thực ấy tạo nên sức hấp dẫn mà không khu nghỉ dưỡng nào có thể thay thế.

Du lịch bắt đầu từ cộng đồng

 Làng Lò có khá nhiều cơ sở lưu trú, tạo nên một hệ sinh thái du lịch quy mô vừa phải nhưng giàu bản sắc. Ảnh: Bảo Vương

Những năm gần đây, Làng Lò dần trở thành điểm sáng của du lịch cộng đồng. Nhiều ngôi nhà mái ngói được cải tạo thành homestay nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống. Những quán cà phê hướng biển, nhà hàng hải sản gia đình cùng các hoạt động như đan lưới, tham quan làng nghề hay khám phá biển đều được hình thành từ chính nhịp sống thường ngày.

 Du lịch trở thành động lực để người dân tiếp tục gìn giữ nếp sống và văn hóa làng biển. Ảnh: Bảo Vương

Hiện nay, làng Lò có khá nhiều cơ sở lưu trú, tạo nên một hệ sinh thái du lịch quy mô vừa phải nhưng giàu bản sắc. Nhiều người trẻ cũng lựa chọn trở về quê hương để làm du lịch. Có người mở homestay, có người tổ chức tour trải nghiệm, người khác phát triển quán cà phê hoặc giới thiệu ẩm thực địa phương. Nhờ vậy, du lịch trở thành động lực để người dân tiếp tục gìn giữ nếp sống và văn hóa làng biển.

 Du khách trải nghiệm không gian làng biển.

Từ làng chài đến bản đồ du lịch thế giới

 Làng Lò được lựa chọn là 1 trong 5 đại diện của Việt Nam tham gia đề cử danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới".

Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Việc làng Lò được lựa chọn là 1 trong 5 đại diện của Việt Nam tham gia đề cử danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới" của UN Tourism không đơn thuần là sự ghi nhận dành cho một điểm đến mới. Đây còn là sự ghi nhận cho mô hình phát triển dựa trên bản sắc địa phương.

Một ngôi làng không cần những công trình đồ sộ vẫn có thể tạo sức hút bằng kiến trúc truyền thống, văn hóa cộng đồng, cảnh quan thiên nhiên và sự hiếu khách của người dân. Đó cũng là xu hướng được nhiều điểm đến trên thế giới theo đuổi: lấy cộng đồng làm trung tâm và xem bảo tồn bản sắc là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

 Những điều bình dị đang đưa Làng Lò trở thành một trong những điểm sáng của du lịch cộng đồng Việt Nam.

Ảnh: Huỳnh Lê Viễn Duy

Điều quý giá nhất của Làng Lò không chỉ nằm ở những mái ngói đỏ nhìn từ trên cao mà còn ở ký ức của một làng biển hơn 400 năm vẫn hiện diện trong từng nếp nhà, con ngõ và nhịp sống của người dân. Chính những điều bình dị ấy đang đưa Làng Lò trở thành một trong những điểm sáng của du lịch cộng đồng Việt Nam trên hành trình vươn ra thế giới.

Theo: https://vtv.vn/lang-lo-ky-uc-lang-bien-hon-400-nam-100260820114109143.htm