Cán bộ Đồn Biên phòng Lý Sơn tuyên truyền về phòng, chống khai thác IUU cho ngư dân ở đặc khu Lý Sơn. Ảnh: Tuấn Anh

Lý Sơn là đặc khu của tỉnh Quảng Ngãi, cách đất liền khoảng 15 hải lý, có diện tích tự nhiên 10,39km² với hơn 24 nghìn người dân sinh sống. Là địa bàn tiền tiêu giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh và kinh tế biển, Lý Sơn hiện có hơn 500 tàu cá hoạt động với 3.190 lao động, trong đó, hơn 100 tàu cá thường xuyên khai thác xa bờ; 67 tàu khai thác tại hai ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa với 715 lao động được ví như những “cột mốc sống” trên biển, góp phần bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Chính đặc thù xa đất liền đã đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý tàu cá và phòng, chống khai thác IUU, đòi hỏi Đồn Biên phòng Lý Sơn phải triển khai đồng bộ, quyết liệt nhiều giải pháp nhằm xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và bảo đảm an ninh, an toàn trên vùng biển, đảo.

Thời gian qua, Ủy ban nhân dân đặc khu Lý Sơn đã phối hợp với các lực lượng chức năng, trong đó có Đồn Biên phòng Lý Sơn, tiến hành niêm phong 7 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác hải sản, gồm: QNg6627TS của ông Nguyễn Tự Nên; QNg66051TS của ông Huỳnh Bàn; QNg06460TS của ông Lê Thạnh; QNg66087TS của ông Lê Văn Thâu; QNg66144TS của ông Nguyễn Tự Bảo; QNg96103TS của ông Mai Phụ Sự; QNg6153TS của ông Phạm Văn Viên. Các phương tiện này thuộc diện nguy cơ cao vi phạm IUU, không bảo đảm hồ sơ đăng ký, đăng kiểm theo quy định. Việc tổ chức niêm phong không chỉ góp phần tăng cường quản lý tàu cá, mà còn chấn chỉnh, răn đe, từng bước xóa bỏ tình trạng phương tiện khai thác không đủ điều kiện, hướng tới xây dựng môi trường khai thác hải sản minh bạch, tuân thủ pháp luật trên địa bàn đặc khu Lý Sơn.

Song song với công tác kiểm tra, kiểm soát, Đồn Biên phòng Lý Sơn đặc biệt coi trọng nhiệm vụ tuyên truyền, nâng cao nhận thức pháp luật cho ngư dân. Các hoạt động phát tờ rơi, phổ biến quy định về phòng, chống khai thác IUU gắn với việc tặng cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ được đơn vị triển khai thường xuyên, tạo động lực tinh thần để bà con yên tâm vươn khơi phát triển kinh tế, góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Trung tá Đinh Văn Thôi, Chính trị viên Đồn Biên phòng Lý Sơn cho biết, với phương châm “mưa dầm thấm lâu”, đơn vị duy trì liên tục các buổi tuyên truyền; đồng thời lồng ghép nội dung phổ biến pháp luật trong quá trình làm thủ tục xuất, nhập bến và trong các đợt ngư dân đánh bắt trên biển. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm ngư dân nắm chắc quy định, chủ động chia sẻ, lan tỏa kiến thức cho các chủ phương tiện khác, đặc biệt là phương tiện từ nơi khác đến hoạt động trên địa bàn. Trên cơ sở đó, Đồn Biên phòng Lý Sơn triển khai các đội, trạm kiểm soát Biên phòng đến từng bến neo đậu tàu thuyền, cảng cá để tuyên truyền, phổ biến pháp luật, hướng dẫn quy định về phòng, chống khai thác IUU, tặng cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ cho ngư dân...

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Lý Sơn còn trực tiếp hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng cài đặt ứng dụng di động để thực hiện thủ tục xuất, nhập bến qua hệ thống phần mềm “Kiểm soát tàu cá”. Đơn vị cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, hỗ trợ chủ phương tiện sử dụng VNeID để khai báo hồ sơ liên quan đến phương tiện và thuyền viên, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình khai thác hải sản.

Tại các cảng cá, quy trình kiểm tra, kiểm soát xuất, nhập bến được thực hiện nghiêm túc, đúng quy định. Tàu cá không bật thiết bị giám sát hành trình, thiếu giấy phép khai thác hoặc chưa ký cam kết đều không được rời cảng. Công tác kiểm đếm người và phương tiện ra khơi được triển khai chặt chẽ; các tàu cá có nguy cơ vi phạm cao được giám sát nghiêm ngặt. Trên biển, tàu tuần tra của Bộ đội Biên phòng tăng cường hoạt động, đặc biệt tại khu vực giáp ranh, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm với tinh thần “không bỏ sót, không bao che”, răn đe và ngăn chặn các trường hợp cố tình vi phạm. Cùng với kiểm soát, Đồn Biên phòng Lý Sơn còn phối hợp với các nghiệp đoàn nghề cá, ban quản lý cảng cá và tổ kiểm soát nghề cá hướng dẫn ngư dân đăng ký xuất, nhập cảng, kê khai sản lượng khai thác thông qua phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử eCDTVN; bảo đảm tàu cá xuất bến phải có xác nhận rời cảng, khi cập bến phải được thông báo theo quy định; kiên quyết không để phương tiện không đủ điều kiện ra vào cảng bốc dỡ hải sản.

Bên cạnh đó, mô hình “Ngày pháp luật” được duy trì thường xuyên, tạo diễn đàn để nhân dân giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, tìm hiểu pháp luật. Đơn vị phối hợp với các trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa cho học sinh, xây dựng mô hình “Em yêu biển, đảo quê hương”, “Tiết học biên giới, hải đảo”, giáo dục truyền thống yêu nước, ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Các mô hình tự quản trong bảo vệ biên giới tiếp tục được xây dựng, nhân rộng, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng.

Nhờ triển khai đồng bộ và quyết liệt các giải pháp, công tác phòng, chống khai thác IUU trên địa bàn đã có chuyển biến rõ rệt. Đến hết tháng 10/2025, trên 90% tàu cá theo quy định đã nhập dữ liệu vào hệ thống VnFishbase và Google Sheet; 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên lắp đặt thiết bị giám sát hành trình; việc khai báo tàu cá ra vào cảng, ghi nhật ký khai thác được thực hiện nghiêm túc; ngư dân cam kết không sử dụng ngư cụ có tính chất "tận diệt". Các tàu có nguy cơ vi phạm cao được lập danh sách theo dõi, yêu cầu ký cam kết. Từ một địa phương từng có nhiều tàu vi phạm vùng biển nước ngoài, nhiều năm nay, đặc khu Lý Sơn không ghi nhận trường hợp nào vi phạm.

Với những kết quả đã đạt được, Đồn Biên phòng Lý Sơn tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt, chuyên trách, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng và ngư dân, quyết tâm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ phòng, chống khai thác IUU, góp phần cùng cả nước sớm gỡ “thẻ vàng” của EC.

Theo Báo Biên phòng