Trong kho tàng văn hóa dân gian của người Pà Thẻn, Lễ hội nhảy lửa là nét độc đáo và thiêng liêng bậc nhất.
Nghi lễ thường được tổ chức từ tháng 10 âm lịch đến tháng Giêng
năm sau, khi mùa màng đã thu hoạch xong, như một cách tạ ơn thần linh và cầu chúc cho năm mới bình an, no đủ.
Người Pà Thẻn tin rằng thần lửa là đấng tối cao, mang lại ấm no, xua đuổi tà ma và bảo vệ dân bản.
Trong không gian linh thiêng, thầy cúng cùng các học trò sẽ làm lễ mời thần nhập. Khi đó, cơ thể những chàng trai rung lên,
đầu lắc liên tục, rồi họ nhảy vào đống than hồng mà không hề cảm thấy bỏng rát.
“Như có một luồng sức mạnh vô hình che chở, giúp họ hòa mình vào ngọn lửa thiêng”.
Dân tộc Pà Thẻn cư trú tập trung chủ yếu tại các xã miền núi thuộc tỉnh Tuyên Quang. Đây là một trong 16 dân tộc
có dân số dưới 10 nghìn người, thuộc diện có điều kiện kinh tế – xã hội đặc thù, cần được quan tâm bảo tồn và phát triển.
Văn hóa Pà Thẻn được thể hiện đậm nét qua ngôn ngữ, phong tục, lễ hội,
nghệ thuật dân gian, kiến trúc nhà ở và nghề thủ công truyền thống.
Trước sự tác động mạnh mẽ của đời sống hiện đại, một số giá trị văn hóa đặc sắc đang đứng trước nguy cơ mai một.
Nhận thức được điều này, các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp thiết thực như phục dựng lễ hội,
khôi phục nghề truyền thống, bảo tồn tiếng nói và trang phục dân tộc,
đồng thời truyền dạy lại các giá trị văn hóa phi vật thể cho thế hệ trẻ.
Với người Pà Thẻn, kỹ năng dệt vải còn là thước đo phẩm chất, là tiêu chí để đánh giá một cô gái đảm đang,
khéo léo – hình mẫu lý tưởng của người vợ trong cộng đồng. Trang phục
vì thế trở thành “ngôn ngữ văn hóa”, phản ánh tâm hồn và niềm tự hào dân tộc sâu sắc.
Bộ trang phục truyền thống gồm váy, áo, khăn đội đầu nhiều lớp, thắt lưng và trang sức bạc,
không chỉ tôn lên vẻ đẹp rực rỡ, kiêu hãnh của người phụ nữ Pà Thẻn mà còn thể hiện rõ nét tinh hoa văn hóa dân tộc.
Chị Liều Thị Sinh, trưởng nhóm cùng sở thích thêu, dệt thổ cẩm thôn Minh Thượng, xã Tân Quang chia sẻ:
“Từ nhỏ, các bé gái đã được dạy dệt và thêu thổ cẩm để sau này tự tay chuẩn bị trang phục cưới của mình”.
Mỗi năm, phụ nữ Pà Thẻn thường làm từ 1–2 bộ váy áo để mặc vào dịp lễ, Tết hoặc những sự kiện quan trọng.
Mỗi bộ trang phục hoàn chỉnh thường mất khoảng ba tháng để hoàn thiện – từ dệt vải, nhuộm màu, khâu tay đến thêu hoa văn.
Bảo tồn văn hóa Pà Thẻn không chỉ là lưu giữ lễ nghi hay trang phục,
mà là giữ gìn cả một hệ giá trị tinh thần, nếp sống và bản sắc cộng đồng.
Thành viên tham gia đã luôn chủ động, sáng tạo trong việc thêu chữ viết và các loại hoa văn để làm ra những sản phẩm
đồ lưu niệm bằng thổ cẩm của dân tộc, góp phần giúp chị em tăng thêm nguồn thu nhập.
Văn hóa Pà Thẻn là minh chứng sinh động cho sự giao thoa hài hòa giữa các cộng đồng dân tộc, giữa truyền thống và hiện đại.
Khi văn hóa được phát huy đúng hướng, nó sẽ trở thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ, tạo sinh kế bền vững,
thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế – xã hội. Đó cũng chính là con đường để văn hóa Pà Thẻn
tiếp tục sống động trong đời sống hôm nay và lan tỏa bền vững trong tương lai.
Theo https://baotuyenquang.com.vn/multimedia/photo/202603/giu-gin-ban-sac-van-hoa-dan-toc-pa-then-8c4270c/
