Từ ý tưởng sáng tạo
Trước đây, anh Kỷ là giáo viên, Tổng Phụ trách Đội trường Tiểu học và THCS Bình Nhân, huyện Chiêm Hóa (cũ). Là người con đồng bào Tày, anh luôn cố gắng lồng ghép nội dung giữ gìn bản sắc văn hóa trong các tiết dạy âm nhạc; các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm, sinh hoạt Đội của nhà trường. Anh đã thành lập CLB giữ gìn bản sắc dân tộc Tày, thu hút các em học sinh của trường tham gia.
Năm 2023, anh Kỷ chuyển công tác về trường Tiểu học Y Bằng, xã Mỹ Bằng (cũ), nay là phường Mỹ Lâm. Về ngôi trường mới, nơi có nhiều con em đồng bào Dao, Cao Lan học tập, nhận thấy bản sắc văn hóa của dân tộc ở địa phương đang dần bị mai một, nhiều em học sinh chưa nói tốt tiếng dân tộc, còn rụt rè, nhút nhát trong các hoạt động tập thể, anh đã cùng BCH Liên Đội đề xuất với nhà trường thành lập Câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao, Cao Lan phù hợp với tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số ở từng điểm trường.
Thầy giáo Nguyễn Đình Kỷ hướng dẫn các em trong Câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao của trường tập múa.
Trong quá trình triển khai anh đã phối hợp với các giáo viên là người dân tộc thiểu số, các nghệ nhân người Dao, Cao Lan ở địa phương để tìm hiểu sâu sắc hơn về phong tục, tập quán của từng dân tộc. Từ đó, tổ chức các tiết học ngoại khóa, trải nghiệm tìm hiểu tiếng nói, trang phục, trò chơi dân gian... của đồng bào Dao, Cao Lan, đưa các em vào không gian văn hóa giàu bản sắc, để thêm hiểu và tự hào về truyền thống của dân tộc mình.
Anh Nguyễn Đình Kỷ chia sẻ, là người con của đồng bào Tày, mình hiểu rằng, việc học về tiếng nói, phong tục tập quán tốt nhất là khi các em còn đang ngồi trên ghế nhà trường, giúp các em trang bị được những kiến thức cơ bản, nền tảng cho sau này. Vì vậy, trong một số buổi ngoại khóa mình và Liên đội đã tổ chức cho các em làm MC, thuyết trình, kể chuyện, giao lưu bằng hai thứ tiếng, tiếng Kinh và tiếng Dao, Cao Lan. Liên đội còn phối hợp với các thành viên CLB giữ gìn bản sắc văn hóa Dao, Cao Lan của các thôn tổ chức dạy các em học hát giao duyên của đồng bào Dao, hát Sình ca của đồng bào Cao Lan; dạy các em học thêu... Đến nay, hai CLB đã thu hút gần 100 học sinh nòng cốt tham gia. Ngoài ra, các em học sinh của trường đều tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động chung.
Thầy giáo Nguyễn Đình Kỷ hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghề thêu truyền thống của đồng bào Dao.
Chị Lý Thị Bình, giáo viên dạy văn hóa Điểm trường Đá Bàn, trường Tiểu học Y Bằng cho biết, 100% học sinh tại điểm trường đều là con em đồng bào Dao, vì vậy, khi tổ chức CLB giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Dao tại trường rất thiết thực với các em học sinh. Từ những buổi học ngoại khóa, trải nghiệm cùng thầy cô, các em đã tích cực học tiếng Dao, biết thêu những hoa văn đơn giản trên yếm, váy áo...
Đến niềm tự hào dân tộc
Trong dịp nghỉ hè, nhưng tiếng nói, tiếng cười rộn ràng vẫn vang lên tại Điểm trường Đá Bàn, trường Tiểu học Y Bằng. Câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa Dao của Liên đội diễn ra buổi sinh hoạt sôi nổi, trong trang phục dân tộc, các em học sinh được tìm hiểu về các nông cụ truyền thống, được học thêu, học hát, múa, chơi trò chơi dân gian... Anh Kỷ cùng các thầy, cô giáo đã thiết kế các hoạt động để tạo sự hứng khởi nhất cho các em học sinh; giúp các em có những ngày hè thực sự ý nghĩa.
Chiếc cối giã gạo của đồng bào dân tộc thiểu số bằng gỗ được anh Kỷ tự tay làm rất tỉ mỉ đã giúp các em học sinh được quan sát và tìm hiểu một cách cụ thể, sinh động. Em Bàn Trung Kiên, học sinh lớp 5, Điểm trường Đá Bàn bày tỏ, được quan sát cối giã gạo hay khung dệt vải bằng gỗ và nghe thầy cô nói chuyện, chúng em hiểu hơn về đời sống của ông, bà ngày xưa. Em sẽ cố gắng học tốt, để sau này được đi nhiều nơi giới thiệu về truyền thống của dân tộc mình.
Giáo viên, Tổng phụ trách Đội Nguyễn Đình Kỷ cùng giáo viên Điểm trường Đá Bàn,
trường Tiểu học Y Bằng, phường Mỹ Lâm hướng dẫn học sinh tìm hiểu mô hình cối giã gạo của đồng bào dân tộc thiểu số.
Mặc trên mình bộ trang phục truyền thống của người phụ nữ Dao, em Đặng Hồng Vươn tự hào chia sẻ, em tham gia CLB từ năm học lớp 3; được thầy cô dạy hát, múa, em rất thích. Ngoài những giờ ngoại khóa ở trường, lớp, về nhà em còn được bà nội, bà ngoại hướng dẫn tìm hiểu về các bộ phận của trang phục truyền thống và dạy thêu cho em. Đến nay, em đã biết thêu hoa văn trên chiếc yếm, em rất thích khi được tìm hiểu về văn hóa dân tộc mình.
Đặc biệt, việc được tham gia các hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu về truyền thống văn hóa dân tộc của các em học sinh đã nhận được sự ủng hộ tích cực của gia đình. Chị Đặng Thị Nguyệt, phụ huynh của em Lê An Nhiên, học sinh lớp 5 Điểm trường Đá Bàn, trường Tiểu học Y Bằng cho biết, từ khi tham gia CLB cháu thích học tiếng Dao hơn, về hay hỏi bà, hỏi mẹ những từ chưa biết. Bà nội của cháu là người còn giữ được nghề thêu truyền thống vẫn thường xuyên dạy cháu thêu để giúp cháu hiểu rằng, muốn có một bộ trang phục đẹp cần phải chuẩn bị tỉ mỉ và cầu kỳ như thế nào. Qua đó, giúp cháu biết trân trọng và tự hào về những nét đẹp văn hóa của dân tộc.
Chị Bùi Thị Hồng, Tổ dân phố Giếng Đõ, phụ huynh em Trần Thị Quỳnh Như, học sinh lớp 5, Điểm trường trung tâm trường Tiểu học Y Bằng bày tỏ: “Nhà trường đưa văn hóa Cao Lan vào giảng dạy, tổ chức các hoạt động tìm hiểu văn hóa dân tộc rất thiết thực. Tham gia Câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hóa Cao Lan, con gái tôi được học hát Sình ca, múa các điệu múa dân tộc. Cháu rất hào hứng. Đặc biệt, cháu đã tham gia biểu diễn văn nghệ cùng CLB của thôn và đoạt giải nhất của huyện Yên Sơn (cũ)”.
Các nghệ nhân Cao Lan ở địa phương dạy múa, hát cho các em trong CLB
giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Cao Lan, trường Tiểu học Y Bằng, phường Mỹ Lâm.
Em Hoàng Bảo Ngọc, tổ dân phố Giếng Đõ phấn khởi khoe, được các ông, bà, thầy cô dạy hát, múa, đi biểu diễn văn nghệ, em thấy mạnh dạn và tự tin hơn. Em thích nhất là được mặc trang phục truyền thống của người Cao Lan, em mong muốn sẽ thuộc thêm nhiều bài hát để đi biểu diễn trên sân khấu cùng mọi người.
Cô giáo Hoàng Thị Huyền, Hiệu trưởng trường Tiểu học Y bằng cho biết: "Giữ gìn bản sắc là giữ cội nguồn, trong nhiều năm học qua nhà trường triển khai mô hình Câu lạc bộ giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc có tính sáng tạo và hiệu quả cao từ sự chung tay của nhà trường, gia đình và xã hội. Vì vậy, giá trị truyền thống luôn được lan toả, nuôi dưỡng niềm tự hào bản sắc dân tộc cho thế hệ tương lai".
Anh Nguyễn Đình Kỷ chia sẻ, mô hình đưa không gian văn hóa dân tộc vào trường học của nhà trường đã được nhiều trường ở các địa phương trong tỉnh đến tham quan, học tập. Anh cũng là người trực tiếp đến một số trường hỗ trợ, giúp các trường triển khai, đưa mô hình ngày càng lan tỏa rộng hơn.
Việc đưa không gian văn hóa dân tộc vào trường học của thầy giáo Nguyễn Đình Kỷ và các giáo viên Trường Tiểu học Y Bằng đã gieo những hạt mầm tình yêu và niềm tự hào dân tộc trong các em học sinh. Và sau này, từ nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Dao, Cao Lan... sẽ tiếp thêm động lực cho các em trưởng thành, góp sức xây dựng quê hương ngày càng phát triển.
