Cán bộ Trạm Kiểm soát Biên phòng Thuận An, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Thuận An,
Bộ đội Biên phòng thành phố Huế tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho ngư dân. Ảnh: Võ Tiến
Kiểm soát chặt chẽ, kiên quyết xử lý vi phạm
Xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã quán triệt, triển khai nghiêm túc các kết luận, ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU và Bộ Quốc phòng. Từ đầu năm đến nay, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã ban hành 47 văn bản, gồm 7 kế hoạch, 40 công văn và 85 điện chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thực hiện nhiệm vụ. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản lý tàu cá, tăng cường tuần tra trên biển, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 24.369 lượt tổ tuần tra với 110.060 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia, sử dụng 4.217 lượt phương tiện. Cùng với hoạt động tuần tra, các đơn vị tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật của tàu cá, nhất là các quy định liên quan đến điều kiện hoạt động khai thác thủy sản và phạm vi vùng biển được phép khai thác.
Tại các trạm kiểm soát Biên phòng, công tác kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến tiếp tục được tăng cường. Các đơn vị đã kiểm tra, kiểm soát 803.086 lượt tàu cá, tăng 131.831 lượt so với cùng kỳ năm 2025; trong đó, có 406.439 lượt tàu xuất bến và 396.647 lượt tàu nhập bến. Công tác kiểm soát được gắn với việc khai thác, sử dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), phục vụ công tác quản lý thông tin phương tiện và hoạt động khai thác theo quy định.
Song song với công tác kiểm tra, kiểm soát, các đơn vị Bộ đội Biên phòng kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm. Lực lượng chức năng đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 937 vụ, liên quan đến 951 phương tiện, 999 đối tượng, với tổng số tiền xử phạt hơn 38,489 tỷ đồng. So với cùng kỳ năm 2025, số vụ vi phạm giảm 132 vụ, số phương tiện vi phạm giảm 196 và số đối tượng vi phạm giảm 235. Trong đó, các đơn vị đã xử lý 11 vụ với 11 tàu cá, 11 đối tượng vi phạm quy định về khai thác thủy sản tại vùng biển nước ngoài, tổng số tiền xử phạt 9,9 tỷ đồng.
Bên cạnh công tác xử lý vi phạm, Bộ đội Biên phòng chủ động phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan rà soát, bổ sung nhân lực, tàu thuyền, phương tiện dân sự tham gia nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam trên biển. Đồng thời, tăng cường phối hợp tuần tra, kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật trên biển, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý tàu thuyền nước ngoài vi phạm chủ quyền, góp phần giữ vững an ninh, trật tự ở khu vực biên giới biển.
Cán bộ Trạm Kiểm soát Biên phòng Rạch Đầm, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng An Thới,
Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang kiểm tra thiết bị giám sát hành trình lắp đặt trên tàu cá. Ảnh: Tuấn Kiệt
Quản lý tàu cá bằng dữ liệu, nâng cao trách nhiệm của ngư dân
Cùng với các biện pháp kiểm tra, kiểm soát, Bộ đội Biên phòng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tàu cá. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, các cơ quan, đơn vị đã phối hợp với các lực lượng chức năng triển khai kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa hệ thống quản lý tàu cá của Bộ đội Biên phòng với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), hệ thống giám sát hành trình tàu cá (VMS) và hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT).
Đến nay, hệ thống đã ghi nhận thông tin làm thủ tục xuất, nhập bến đối với 1.637.764 lượt phương tiện; cập nhật thông tin của 397.129 thuyền viên, chủ sở hữu và quản lý thông tin của 79.998 phương tiện được đồng bộ từ VNFishbase. Hệ thống cũng đã cấp tài khoản cho 1.177 cán bộ các cấp và 5.914 chủ tàu để khai thác, sử dụng. Việc kết nối các nguồn dữ liệu giúp cán bộ tại các trạm kiểm soát Biên phòng thuận tiện hơn trong việc tra cứu, đối chiếu thông tin phương tiện, phục vụ công tác kiểm tra điều kiện hoạt động của tàu cá và phát hiện những trường hợp có dấu hiệu vi phạm.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được Bộ đội Biên phòng phối hợp với các cơ quan, đơn vị, địa phương triển khai bằng nhiều hình thức, tập trung vào chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân. Các đơn vị đã phối hợp tổ chức 14.403 lượt tuyên truyền cho 599.075 lượt ngư dân, tăng 1.256 lượt tuyên truyền và 185.536 lượt người so với cùng kỳ năm 2025. Nội dung tuyên truyền được truyền tải thông qua 3.098 giờ phát thanh trên hệ thống loa truyền thanh của địa phương và đơn vị. Cùng với đó, các đơn vị đã phối hợp trao tặng 17.783 lá cờ Tổ quốc, 4.956 phao cứu sinh các loại, 7.966 ảnh Bác Hồ và phát 54.278 tờ rơi cho ngư dân.
Nhằm đưa các quy định về chống khai thác IUU đến với chủ tàu, thuyền trưởng, nhất là những người thường xuyên hoạt động trên biển, Bộ đội Biên phòng còn sử dụng phần mềm “Kiểm soát tàu cá và nhắn tin truyền thông”. Đến nay, thông qua phần mềm, các đơn vị đã thực hiện 748 lượt gửi tin nhắn đến 482.096 chủ thuê bao di động là chủ tàu, thuyền trưởng, vận động họ chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về khai thác thủy sản, duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình, không đưa tàu cá đi khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài.
Đối với cán bộ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng chú trọng tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất là kỹ năng sử dụng các phần mềm quản lý, kiểm soát tàu cá. Trong năm 2026, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 2 hội nghị tập huấn về đấu tranh chống khai thác IUU theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với hơn 2.300 lượt cán bộ tham gia. Bên cạnh đó, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng thường xuyên đôn đốc các cơ quan, đơn vị tăng cường khai thác, sử dụng phần mềm quản lý tàu cá, kết hợp với các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.
Công tác kiểm tra, đôn đốc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại các địa phương cũng được tăng cường. Trong tháng 9/2026, Bộ đội Biên phòng đã tham gia các đoàn kiểm tra của Bộ Quốc phòng, Cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tư pháp tại nhiều tỉnh, thành phố ven biển. Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng tổ chức và tham gia các đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU tại các đơn vị; phối hợp với cơ quan chức năng, chính quyền địa phương làm việc với Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC). Nội dung kiểm tra tập trung vào công tác quản lý tàu cá, việc thực hiện thủ tục xuất, nhập bến, khai thác, sử dụng các hệ thống dữ liệu và chấp hành các quy định về chống khai thác IUU, từ đó kịp thời rà soát, chấn chỉnh những hạn chế, thiếu sót trong quá trình thực hiện.
Những kết quả đạt được trong 10 tháng năm 2026 cho thấy sự chủ động, quyết liệt của Bộ đội Biên phòng trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU. Trước những yêu cầu của công tác chống khai thác IUU trong thời gian tới, toàn lực lượng tiếp tục tăng cường các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong quản lý tàu cá, tuyên truyền, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân. Qua đó, góp phần cùng cả nước sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC, gắn với bảo vệ vững chắc chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự ở khu vực biên giới biển.
