Nav Air Nav Air

Người Tuyên Quang11/1/2018 15:29

Nhà thơ Ngọc Hiệp: 'Hoa Lòng' - tích tụ một đời thơ...

ĐNTQ: “Hoa Lòng” là tập thơ tình của nhà thơ Ngọc Hiệp. Trăm trang sách với 63 bài thơ không phải là nhiều nhưng cũng không ít. Có thể chia Hoa Lòng ra làm hai nửa. Một nửa thuộc những bài thơ có chủ đề "Răng Mắc", ấy là những mối tơ lòng không đứt qua những mối tình thời trai trẻ của ông. Nửa khác là những bài thơ tình nghĩa chan chứa tâm lòng ông với người thân, với bạn bầu, với đất và người ông hằng gắn bó. Tuy là hai nửa nhưng mang một chủ đề: Thơ Tình...

Ngọc Hiệp tuổi mùi (1943) Sinh thành tại miền quê lúa Thái Bình. Tốt nghiệp trung học nông lâm ông lên Tuyên Quang và công tác tại công ty vật tư nông nghiệp tỉnh. Là người có năng khiếu làm thơ lại hoạt động trên lĩnh vực nông nghiệp. Nông nghiệp những năm sáu mươi- thời sinh sôi những cánh đồng 5 tấn. Mảng hiện thực này chính là mảnh vườn đầu tiên ươm nảy năng khiếu thơ văn trong tâm hồn tràng trai trẻ Ngọc Hiệp đang đầy nhiệt huyết, ước mơ. Ông bắt đầu làm thơ, những bài thơ đầu tay của ông hằng vương bùn đất, rơm rạ đồng làng nơi vùng quê núi ông đến và gắn bó lần lượt được giới thiệu trên tờ văn nghệ Tuyên Quang và báo chí của tỉnh thời bấy giờ. Nhờ đó ông được tuyển về Đài Phát thanh Hà Tuyên nay là Đài Phát thanh Truyền hình tỉnh. Tiếp đó ông thi đậu trường đại học báo chí, khi tốt nghiệp ông trở lại Đài công tác với chức danh là một nhà báo chuyên nghiệp. Sau đó chuyển sang sở văn hóa thông tin Hà Tuyên( Tuyên Quang) đảm giữ chức sắc trưởng phòng nghiệp vụ nhiều năm rồi nghỉ hưu. Nay ông sinh sống và viết tại xã An Tường - Thành phố Tuyên Quang- Tuyên Quang.
 

Nhà thơ Ngọc Hiệp (bên trái) nhận giải thưởng sáng tác Văn học - Nghệ thuật
 
          Có thể nói suốt một trặng đường công tác rất dài, từng trải qua nhiều môi trường, bên cạnh viêc làm tròn bổn phận một công chức nhà nước dù ở bất cứ cương vị nào, Ngọc Hiệp vẫn dành thời gian cho thơ và coi thơ như một người bạn tâm tình nhất. Thế nên thơ ông cứ xuất hiện đều đặn trên các báo chí trung ương và địa phương. Cũng như trên đã nói những bài thơ đầu tay của ông hằng vương lấm bùn đất, rơm rạ  ruộng đồng, đâu đó thấy ngòn ngọt chất ca dao dân ca nhưng ở buổi khởi đầu nan ấy ông lại công tác ở những cơ quan báo chí tuyên truyền nên dần dần cái mùi rơm rạ có thấp thoáng giọng điệu ngọt ngào của thi chất ca dao bị lấn át để cho tính thời sự tuyên truyền phủ đậm trên những trang thơ của ông. Những bài thơ thuộc dòng này cũng chiếm một thời gian dài trong đời thơ Ngọc Hiệp. Ví dụ:
                    ...
                   Thương cây lúa đứng mảnh mai
                    Sau cơn lũ lụt còn vài dảnh con
                    Dặm thêm cho khóm lúa tròn
                    Cho đồng xanh biếc chẳng còn vết loang.
                                      ....
                                ( Cấy Dặm Trên Đồng)
           Hoặc:  Đất trăn trở trong mùa khoán mới
                     Dòng mương trở nặng phù sa
                   ....
            Rồi:  Nhóm gặt trên bờ vàng óng sân phơi
                   Nhóm cày vỡ đã bật tung nắng dậy.
                   ....                 ( Thôn Xóm Vào Mùa)
           Theo giọng điệu này các thi phẩm của ông cứ nối nhau  dài dài trên mặt báo. Như: Cô Gái Chăn nuôi, Em Đi Trồng Rừng,Vào Xuân, Hương Chè...Nhiều người đọc thơ ông thường nói cùng một giọng: "Lão Ngọc Hiệp làm thơ rất khỏe, bài nào cũng được đăng vì thơ lão giàu chất tráng ca phù hợp với việc tuyên truyền nên được các báo ôm bế nhưng cứ viết mãi như vậy thì đời thơ Ngọc Hiệp sẽ chả có gì đọng lắng lại..." Điều này chắc chắn ông cũng nghe và cũng tự ngẫm được mình vì người sáng tác mỗi khi sinh một đứa con bỏ nó ra "chợ" đâu phải thế là xong! Nhưng để thay đổi một cách cảm, cách nghĩ đâu phải chuyện ngày một ngày hai chứ chưa thể nói đến việc tạo một phong cách cho mình. Hiểu điều này, ông không nản mà vẫn lặng lẽ viết, lặng lẽ học và đọc nhiều hơn. Có thời gian dường như ông chững viết, bạn đọc tưởng ông đã dẽ ngang để dành tâm chăm chút, phấn đấu cho công việc làm quản lý. Nhưng đùng một cái thấy trên báo Tuyên Quang xuất hiện bài thơ: Bến Bình Ca. Tôi chộp đọc và đến bây giờ vẫn nhớ.
                   Con phà nhớ bến Bình Ca
                   Bến Bình Ca nhớ con phà chẳng quên
                   Bây giờ sông nước bình yên
                   Con đường nắn thẳng về bên ấy rồi
                     Chỉ còn bến nước trơi vơi
                   Và con đò nhỏ em tôi bơi chèo
                   Trời in đáy nước trong veo
                    Dăm ba hành khách lần theo lối đò
                    Loang trên mặt nước câu hò
                    Hoa lau lấp lóa cánh cò ngẩn ngơ
                    Mai sau dù đến bao giờ
                    Đừng quên một thuở đỏ cờ Bình Ca!
            Bài thơ thể hiện sâu sắc tấm lòng của tác giả với quá khứ oanh liệt của quê hương, đất nước. Nhưng ngay sau khi thơ đăng trên báo thì có nhiều ý kiến khác nhau. Nhiều người còn nặng lời cho là Ngọc Hiệp có vấn đề lệch lạc trong tư tưởng. Nghe những ý kiến này thực tình khi ấy Ngọc Hiệp cũng thấy phân vân, lo lắng đôi lúc còn thấp thỏm rật mình mặc dù vẫn biết cảm xúc từ lòng mình luôn trong sáng!...
           Nhưng rồi mọi việc cũng được sớm bình yên khi bài thơ Bình Ca Bến Nhớ của bà Hà Thị Khiết bí thư tỉnh ủy thời ấy được đăng trên báo và được phổ nhạc công bố rộng khắp trong công chúng. Lúc này bạn đọc cũng tự hiểu được "Con đường nắn thẳng về bên ấy rồi" trong thơ Ngọc Hiệp là con đường địa lý. Còn nhân dân các dân tộc Tuyên Quang vẫn một lòng chung thủy, vẫn rào rạt trong lòng một "Bình ca bến nhớ sóng đưa dạt dào". Và như vậy mối băn khoăn lo lắng của Ngọc Hiệp cũng được giải mã. Và ông lại tiếp tục làm thơ. Ông lần lượt cho xuất bản các tập thơ: Lời Ru Giăng Mắc, Tua Rua Trên Núi, Đợi Trăng, Tiếng Lá Rừng...Những tập thơ này tôi đều được ông gửi tặng, nhưng quả thực khi đọc xong tôi cũng chả mấy hứng thú bởi thơ ông vẫn liền mạch trong giọng điệu tráng ca đầy tính tuyên truyền thời sự, có chăng được đôi bài đọng lại trong tập Tua Rua Trên Núi về những kinh  nghiệm phục vụ đời sống nông nghiệp. Tôi nghĩ vậy và để các tập thơ của ông rất gọn gàng trên tủ sách nhà mình. Mãi đến năm 2010 tôi lại được ông gửi tặng tập thơ Hoa Lòng, liền sau đó mấy cháu ở đài Phát thanh Truyền hình tỉnh lại đến đưa tôi mấy câu hỏi phỏng vấn và mời tham gia chương trình giới thiệu tập thơ Hoa Lòng của ông. Vì quí ông và nể các cháu ở Đài thế là tôi phải đối mặt ngay với Hoa Lòng. Tất nhiên cũng chả vất vả gì vì với trăm trang sách, khoảng hơn sáu chục bài thơ tôi chỉ đọc trong vài giờ buổi tối là xong. Tôi mở từng trang, đọc liền mạch, đọc xong thấy tâm trí có gì xáo trộn lạ lùng, sự xáo trộn ấy tựa hồ như người đang ngủ giật mình thức dậy mà không tỏ đêm đang vào canh mấy. Ý tứ câu chữ trong tập thơ cứ nhập nhòe bật sáng và xếp đặt trong đầu tôi một tập hợp những bài thơ tình của ông. Có bài mới viết, có bài được chuyển từ các tập trước sang nhưng được chỉnh sửa hoàn tất hơn. Nhìn từ tập hợp mục lục này tôi thấy Hoa Lòng là một tập thơ được ông tuyển chọn và bổ sung tương đối cẩn trọng. Chủ đề chính của Hoa Lòng là thơ tình, tập hợp những bài thơ tình phản ánh những thăng trầm trên một trặng dài hiện thực đời ông đã nếm trải mà tự chiêm nghiệm, suy ngẫm lại. Trăm trang sách với 63 bài thơ không phải là nhiều nhưng cũng không ít. Có thể chia Hoa Lòng ra làm hai nửa. Một nửa thuộc những bài thơ có chủ đề "Răng Mắc" Ấy là những mối tơ lòng không đứt qua những mối tình thời trai trẻ của ông. Nửa khác là những bài thơ tình nghĩa chan chứa tâm lòng ông với người thân, với bạn bầu, với đất và người ông hằng gắn bó. Tuy là hai nửa nhưng mang một chủ đề: Thơ Tình.
          Nửa những bài thơ mang chủ đề giăng mắc chiếm số lượng nhiều hơn trong tập.Ở đây ta gặp một Ngọc Hiệp luôn ngậm ngùi thổn thức với những mối tơ lòng sâu nặng đã đi qua đời ông nhưng vì mệnh trời không đến được chỗ trăm năm chồng vợ nên nó thành điều khắc khoải như vừa trách cứ, vừa sẻ chia, vừa ngậm ngùi cam chịu thậm chí còn tận cùng đau khổ.
                             Thế rồi em bước sang ngang
                             Tình em phụ bạc nhỡ nhàng duyên tơ
                             Trách ngày xưa để bây giờ
                             Gặp tôi em vội làm ngơ lạnh lùng.
          Làm ngơ lạnh lùng nhưng sự giăng mắc lại cứ như những mắt lưới vô hình giăng khắp lối để rồi lòng vẫn luẩn cuẩn với nhau:
                              Bồng con ngọt giọng à ơi
                              Lời ru giăng mắc lòng tôi quá chừng!...
                                                " Lời Ru Giăng Mắc"
          Đời người vốn vậy, nhiều khi ở giữa sự đủ đầy rồi nhưng những khoảng trống  lại bày ra sâu hút. Ngọc Hiệp không phải là người đủ đầy nhưng cũng không quá thiếu hụt cả về hai mặt của đời sống vật chất và tinh thần nhưng ông có những quằn quại đau đớn vì phải tự bứt bỏ những gì tưởng là đã bền vũng trong hạnh phúc để đi tìm một chân trời mới. Khi giông bão tràn qua, ngoảnh nhìn lại Ngọc Hiệp thấu đáo và hiểu sâu sắc hơn cái tình cái nghĩa. Những kỷ niệm xưa hiện về  để ông khôn nguôi khắc khoải :
                               Một bông hoa thắm cầm trên tay
                              Lần nữa tặng em cả vơi đầy
                             Của ngày xưa ấy còn đọng lại
                               Kỷ niệm đời nhau bao dắng cay.
                                                (Bông Hoa Lòng)
                       Rồi: Chậm chân lỡ chuyến đò đầy
                               Vịn vào kỷ niệm cho say một đời
                               Người về bên ấy người ơi
                               Có nghe tiếng sóng bạc lời vọng sang!
                                                ( Qua Bến Tràng Đà)
          Khắc khoải với những giăng mắc trong đời, Ngọc Hiệp cũng không giấu được mình mặc dù đang sống giữa " Một cây củ mật, một sân quế hòe" nhưng ông vẫn thổn thức chia sẻ với những mối xưa không thành khi gặp lại:
                              xa lắm rồi em những hẹn hò
                              Vùi kỷ niệm theo chồng quá sớm
                              Bỏ nheo nhóc vầng trăng mười tám...
                       Và: ...
                                Gặp bây giờ tôi như có lỗi
                              Nghe tim mình đau nhói niềm riêng.
                                                          ( Gặp Lại)
           và dữ dội hơn:
                              Cái ngày em đi lấy chồng
                               Thẫn thờ tôi đứng lặng trông
                               Vùng đồi sương giăng trắng xóa
                               Tình tôi tang phủ ngập lòng.
                                                (Cái Ngày)
          Khắc khoải, mối tiếc, đau đớn từ những giăng mắc xưa cũ, từ những ước mơ khát vọng đầu đời không đến được cứ dội vỗ lên trái tim Ngọc Hiệp làm ông day dứt thậm chí có khi còn đau khổ. Nỗi này cũng được ông bộc lộ qua nhiều trang trong Hoa Lòng nhưng do khí chất trong ông luôn luôn bắt từ cái mạch ầm ỹ " Qua đèo De, đèo Chắn, Gió ù đuổi theo."...nên dù viết về những khắc khoải, khát vọng ông cũng không thể có được những câu thơ day dứt ứa lệ như Hoàng Hữu:
                                  ....
                               Trăng đầu tháng như đời anh hao khuyết em đã khóc
                                 Trăng từng giọt tan vào anh mặn chát em đã khóc
                                Nhưng làm sao tới được
                                  Bến bờ anh tim dội sóng không cùng!
                               .....
                                                          ( Hai Nửa Vầng Trăng)
          Nói vậy không phải thơ Hoàng Hữu hay hơn thơ Ngọc Hiệp bởi văn vô đệ nhất, vỗ vô đệ nhị. Ở đây chỉ muốn chia sẻ cùng ông với những nỗi riêng giăng mắc từ một nửa những bài thơ trong tập Hoa Lòng.
          Nửa thứ hai gặp ở Hoa Lòng là những bài thơ tình nghĩa. Đây là những chia sẻ vui buồn của ông với những chắc trở, mất mát cùng người thân mà cuộc đời phải nhẫn nại, cam chịu nhiều cay đắng ngọt bùi. Những bài thơ này không nhiều nhưng nó lại có sức nặng rất lớn trong tập đó là Về Quê Thăm Chị, Tình Quê, Thất Bát Cho Mình, Nợ Đời...Đây là những tâm sự chân thành từ một tấm lòng của người con  xa quê mỗi lần trở về nhất là khi ông đã vào tuổi ngũ tuần. Những ngậm ngùi được ông bày ra thơ như một câu chuyện. Đọc thơ mà người ta  thấy thân phận nhân vật hiện ra lồ lộ, vừa có cảnh, có người.
                             Em về thăm chị tháng ba
                             Dậu cây rau ngót la đà lá xanh
                             Vườn nhà tím ngát nụ chanh
                              Tiếng gà cục tác muốn giành ổ rơm.
 
                                Em ngồi nhìn chị xới đơm
                              mái đầu tóc bạc trắng hơn cơm mùa
                              Có viên ngói vỡ gió lùa
                                Chạnh lòng lại nhớ ngày xưa một thời
          Hình ảnh mái đầu chị bạc và viên ngói vỡ kéo về trước ông cả cuộc đời người chị thảo hiền nhưng duyên tình chắc trở ( Duyên tình gả bán nông sâu, Đất rắn nắn mãi mà đâu nên nồi). Chị phải đành chịu cảnh ( Bình vỡ hoa rơi bẽ bàng) khăn gói trở lại làng côi cút một mình chăm lo bố mẹ già và  nuôi em ăn học, gánh vác mọi gian nam chịu đựng bao dâu bể nhưng vẫn vô tư không hề kể cả, đo đếm.
                             Đến khi thầy mẹ về già
                             Tay cầm lái chị đứng ra chống chèo
                             Bơ vơ côi cút phận nghèo
                             Nuôi đàn em nhỏ lớn theo tháng ngày
           Và khi anh em đã kiến giả nhất phận thì:
                             Một mình chị lại đơn côi
                             Bữa cơm xoay mãi vẫn ngồi lệch mâm!
          Sự đơn côi gặp ở đây như một tình tiết  của câu chuyện làm ta nao nao ứa lệ. Thế cũng mới tỏ tấm lòng Ngọc Hiệp, ông đã sẻ chia và cảm thương đến tận cùng hoàn cảnh người chị của mình vậy nên hình ảnh người chị cứ hiền hiện trong thơ vừa thánh thiện vừa giản dị vô cùng đáng yêu, đáng kính.
                             Sơm khuya lầm lũi lặng thầm
                             Khói hương thờ cúng thành tâm một mình
                             Chị như cây gạo bên đình
                             Đỏ hoa, bông sợi trắng tinh giữa đời.
                                                ( Về Quê Thăm Chị)
           Câu kết của thơ cũng là đoạn kết của câu chuyện, gấp lại rồi vẫn thấy một con người thân phận hiện sáng lấp lánh.  Viết về cái tình, cái nghĩa, Ngọc Hiệp thường trở về quá khứ, với bờ tre, mái lá nơi ông sinh thành và lớn dậy nên thơ đằm, nhiều tâm sự sâu sắc.
                             ...
                             Chồn chân mỏi gối lại về
                             Củ khoai hạt gạo tình quê ngọt ngào
                             Quê hương vẫn giống thuở nào
                              Mẹ ngồi vo gạo cầu ao bập bềnh
                             Ánh trăng bạc cả mái đình
                             Nối niêm đâu chỉ riêng mình băn khoăn
                             ...                          ( Tình Quê)
          Tâm sự của ông cũng là tâm sự của bao người xa quê. Có lẽ nửa phần thơ tình nghĩa  tuy số bài không nhiều nhưng mạch thơ sâu thẳm, lắng chứa nhiều tâm sự đời người nên nó làm cho Hoa Lòng hoàn hảo hơn. Khi nhập lại với nửa phần thơ Giăng Mắc thấy rằng: Hoa Lòng là tập thơ hoàn hảo, tích tụ đủ đầy cả đời thơ của Ngọc Hiệp.

Ảnh minh họa
                                                                                                Trịnh Thanh phong
         
 

Tin mới nhất:

Liên kết website
Số lượt truy cập: 527520 - Đang Online: 269